Czy wspólnik ma szansę na odzyskanie pożyczki od spółki z o.o. mającej kłopoty finansowe

aplikantka radcowska w Kancelarii BSO Prawo & Podatki we Wrocławiu

@RY1@i02/2010/022/i02.2010.022.087.002b.001.jpg@RY2@

Barbara Wawrzyniak, aplikantka radcowska w Kancelarii BSO Prawo & Podatki we Wrocławiu

Zgodnie z art. 230 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.) rozporządzenie prawem lub zaciągnięcie zobowiązania do świadczenia o wartości dwukrotnie przewyższającej wysokość kapitału zakładowego wymaga uchwały wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Jeżeli więc wartość udzielanej pożyczki nie przekracza dwukrotności wysokości kapitału zakładowego dofinansowywanej spółki, jej zarząd nie ma obowiązku uzyskiwania zgody wspólników. Aby uniknąć konieczności uzyskiwania przez zarząd spółki zgody wspólników, wspólnicy mogą w umowie spółki zawrzeć postanowienie wskazujące na całkowity brak wymogu uzyskania zgody na dokonanie czynności rozporządzających bądź zobowiązujących o wartości przekraczającej dwukrotność kapitału zakładowego. Możliwe jest jednak również przesunięcie kodeksowej wartości np. do czterokrotności wysokości kapitału zakładowego. Nieuzyskanie wymaganej przepisami art. 230 k.s.h. bądź umową spółki zgody wspólników na zaciągnięcie pożyczki nie spowoduje wprawdzie, że zawarta umowa będzie nieważna, skutkować jednak może wewnętrzną odpowiedzialnością członków zarządu.

Zgodnie z art. 15 k.s.h. zgoda taka wymagana jest w przypadku, gdy wspólnik - strona umowy - jest członkiem zarządu, członkiem rady nadzorczej, likwidatorem bądź prokurentem danej spółki. Niekoniecznie jednak to właśnie wspólnik, pełniący jedną z wymienionych funkcji, musi być stroną umowy. Zgoda będzie bowiem niezbędna również wówczas, gdy spółka zawierać będzie z podmiotem trzecim umowę pożyczki na rzecz takiego wspólnika. Nie wolno zapomnieć o tym, iż niedopełnienie warunku uzyskania zgody Zgromadzenia Wspólników, zgodnie z art. 17 par. 1 k.s.h., powoduje w tym wypadku nieważność zawartej umowy.

Udzielając spółce pożyczki, wspólnik powinien mieć na uwadze fakt, że w przypadku pogorszenia się sytuacji finansowej spółki problematyczny może być zwrot kwoty pożyczki w przyszłości. Art. 14 par. 3 k.s.h. stanowi bowiem, że wierzytelność wspólnika (pożyczkodawcy) z tytułu udzielonej spółce z o.o. pożyczki uważa się za jego wkład do spółki w przypadku ogłoszenia upadłości tej spółki w ciągu dwóch lat od dnia zawarcia umowy pożyczki. W takich przypadkach wspólnik nie będzie mógł dochodzić od spółki na zasadach ogólnych, a więc w toku zwykłego postępowania sądowego, spłaty wierzytelności wynikającej z tej umowy, ale będzie mógł zostać zaspokojony dopiero po przeprowadzeniu postępowania upadłościowego i zaspokojeniu innych wierzycieli spółki.

Jeżeli nawet wobec spółki nie zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, to w pewnych sytuacjach wspólnik może mieć problem z odzyskaniem udzielonej pożyczki. Zgodnie bowiem z art. 189 par. 2 k.s.h., wspólnicy nie mogą otrzymywać z jakiegokolwiek tytułu wypłat z majątku spółki potrzebnego do pełnego pokrycia kapitału zakładowego. Jeżeli zatem wypłacenie wspólnikowi kwoty pożyczki mogłoby w konsekwencji spowodować brak pełnego pokrycia kapitału zakładowego, spółka może odmówić dokonania zwrotu. Wspólnicy, którym mimo uszczuplenia kapitału zakładowego wypłacono by kwotę pożyczki, zobowiązani byliby do jej zwrotu na rzecz spółki. Zgodnie z przepisami prawa cywilnego dotyczącymi bezpodstawnego wzbogacenia (art. 405 i nast. kodeksu cywilnego) spółka miałaby również prawo do żądania od takich wspólników wynagrodzenia za czas bezpodstawnego korzystania z pieniędzy. Członkowie zarządu spółki ponoszą w takim wypadku solidarną odpowiedzialność wraz ze wspólnikiem, który otrzymałby nienależną wypłatę.

Art. 14 par. 3, 15, 17, 173 par. 1, 210, 230 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).

Art. 405 i nast., 720 par. 2 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).