Jak wypłacana jest dywidenda w spółkach kapitałowych

@RY1@i02/2011/157/i02.2011.157.210.003c.001.jpg@RY2@

Paweł Izdebski, prawnik adwokacki, specjalista z zakresu prawa spółek z Kancelarii Prawnej Chojnicki, Sokołowska i Wspólnicy

Na dywidendę składa się kwota przeznaczona do podziału między akcjonariuszy nieprzekraczająca zysku za ostatni rok obrotowy zwiększonego o niepodzielne zyski z lat ubiegłych, oraz kwoty przeniesione z utworzonych z zysku kapitałów zapasowego i rezerwowych. Kwotę tę pomniejsza się o niepokryte straty, akcje własne oraz inne, które zgodnie z ustawą lub statutem powinny być przeznaczone z zysku za ostatni rok obrotowy na kapitały zapasowy lub rezerwowy.

Na podstawie art. 348 par. 3 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.) walne zgromadzenie ustala dzień dywidendy oraz termin jej wypłaty. Dzień ten nie może być wyznaczony później niż w terminie dwóch miesięcy od podjęcia uchwały o podziale zysku. Zgromadzenie akcjonariuszy powinno odbyć się w ciągu sześciu miesięcy po upływie każdego roku obrotowego. Zazwyczaj jest to 30 czerwca, o ile okres ten nie zostanie wydłużony. Podczas zwyczajnej sesji ustalana jest lista uprawnionych do dywidendy. Z treści ustawy wynika, że są to podmioty, którym przysługiwał pakiet akcji w dniu podjęcia uchwały. Od tego momentu wspólnikom przysługuje roszczenie o wypłatę zysków. Artykuł 395 k.s.h. stanowi, że walne zgromadzenie jest uprawnione do przesunięcia wypłaty zysku akcjonariuszom, jeżeli statut nie stanowi inaczej.

Prawo do dywidendy posiadają również wspólnicy spółki, którzy nabyli akcje najpóźniej w dniu powzięcia uchwały. Zgromadzenie akcjonariuszy może wyznaczyć inny dzień, w którym ustala się listę uprawnionych do dywidendy, o ile nie zabrania tego statut. Z praktycznego punktu widzenia podanie informacji o dniu ustalenia prawa do dywidendy do wiadomości publicznej umożliwia nabycie pakietu akcji, co podwyższa kapitał zakładowy spółki. Akcje uprawniają do udziału w zyskach spółki, jednocześnie określając wartość prawa do dywidendy, gdyż zysk rozdziela się w stosunku do ich liczby. Prawo do dywidendy jest bezwzględnym prawem każdego akcjonariusza. Szczególną uwagę należy zwrócić na tzn. akcje uprzywilejowane, o których traktuje art. 353 k.s.h. Wprowadzenie tego rodzaju akcji stanowi wyłom od zasady równego traktowania akcjonariuszy zawartej w art. 20 k.s.h. i jest uzależnione od przepisów statutowych spółki. Nowela kodeksu z 8 stycznia 2009 r. przewiduje wypłatę dywidendy w dniu określonym w uchwale walnego zgromadzenia. Jeśli uchwała nie określiła takiego dnia, wówczas jest ona wypłacana w dniu określonym przez radę nadzorczą.

Podobnie jest w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością. Tutaj uprawnionymi do dywidendy za określony rok obrotowy są wspólnicy, którym przysługiwały udziały w dniu podjęcia uchwały o podziale zysku. Mechanizm ustalania dnia dywidendy jest podobny do tego ze spółki akcyjnej. Warunkiem koniecznym do zastosowania art. 192 k.s.h. jest wystąpienie zysku w ostatnim roku obrotowym. Udział w dywidendzie przysługuje wspólnikowi również, wtedy gdy posiadał udziały w spółce po zakończeniu roku obrotowego, ale zgromadzenie wspólników dzielące zysk, uprawniło go do uczestnictwa w tym zysku. Prawo do podziału zysku przysługuje wspólnikom figurującym w księgach udziałów. Udziałowcom przysługuje roszczenie o wypłatę dywidendy od momentu podjęcia uchwały zgromadzenia wspólników o podziale zysku, co potwierdza również wyrok SN z 11 września 2002 r. (V CKN 1370/00, OSNC 2003, nr 11, poz. 155). Do wyłącznych kompetencji zgromadzenia wspólników należy sporządzanie listy podmiotów uprawnionych do podziału dywidendy.

Kwestią, która różni spółki akcyjną i z o.o., jest okres kumulowania środków na kapitałach rezerwowych. Dla spółki akcyjnej okres ten wynosi ostatnie trzy lata obrotowe, w spółce z o.o. są to środki z jej ostatniego roku obrotowego. Ponadto wysokość dywidendy w spółce z o.o. jest uzależniona od listy uprawnionych w dniu dywidendy i liczby udziałów, jaką wspólnicy posiadają. W stosunku do tej wartości dzielony jest zysk. Zgodnie z art. 193 par. 4 dywidendę wypłaca się w dniu określonym uchwałą przez wspólników. Jeżeli nie określa ona takiego dnia, dywidenda wypłacana jest w terminie określonym przez zarząd. Artykuł 191 par. 3 dopuszcza możliwość automatycznego prawa do dywidendy. Wówczas niewymagana jest uchwała zgromadzenia wspólników.

ES

Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).