Umowa spółki z o.o. powinna określać przywileje wspólników

@RY1@i02/2012/016/i02.2012.016.21500020c.802.jpg@RY2@

Rafał Szudarek aplikant radcowski w Młynarczyk Puchała Kancelaria Radców Prawnych

Kodeksowa zasada równego traktowania wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie ma charakteru absolutnego. Jej obowiązywanie traci moc, gdy wynika to z ustaw lub z umowy spółki.

Wspólnicy powinni być równo traktowani w takich samych okolicznościach. Dopuszczalne jest więc różnicowanie praw wspólników z powołaniem się na różne okoliczności, o ile mają one charakter obiektywny. Dla przykładu nie będzie naruszeniem, a tylko dopuszczalnym wyjątkiem od zasady równego traktowania wspólników, podjęcie uchwały o podziale dywidendy z uwzględnieniem uprzywilejowania co do dywidendy. Jednak za niedopuszczalny wyjątek uznać należałoby podział dywidendy z wyłączeniem niektórych tylko wspólników, w takich samych okolicznościach. Zasada równego traktowania powinna w szczególności znajdować zastosowanie podczas głosowania uchwał na zgromadzeniu wspólników, a także uchwał zarządu bądź rady nadzorczej. Wprowadzenie zasady równego traktowania do kodeksu spółek handlowych ma na celu przeciwdziałanie nadużywaniu praw wspólników większościowych kosztem mniejszościowych.

Wyjątkiem od zasady równego traktowania może być też zgoda samego wspólnika na jego nierównoprawne traktowanie w spółce. Jeżeli jednak wspólnikowi mają być przyznane szczególne korzyści lub jeżeli na wspólników mają być nałożone obowiązki wobec spółki, należy to dokładnie określić w umowie spółki pod rygorem bezskuteczności. Ponadto w przypadku zmiany umowy spółki dotyczącej zwiększenia świadczeń wspólników lub uszczuplenia ich praw udziałowych, bądź praw przyznanych osobiście, zadziała mechanizm ochronny wyrażony w art. 246 par. 3 kodeksu spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037 ze zm.). Nakazuje on uzyskanie zgody wszystkich wspólników, których zmiana dotyczy.

Zasada równego traktowania wspólników zostaje również wyłączona z uwagi na prawa z udziałów uprzywilejowanych - art. 174 k.s.h. Uprzywilejowanie może dotyczyć w szczególności prawa głosu, prawa do dywidendy lub sposobu uczestniczenia w podziale majątku w przypadku likwidacji spółki. Uprzywilejowanie w zakresie prawa głosu może dotyczyć tylko udziałów o równej wartości nominalnej - gdy wspólnik może mieć więcej niż jeden udział, wówczas wszystkie udziały w kapitale zakładowym muszą być równe. Uwagę zwraca prawidłowość, że katalog przywilejów wynikających z udziałów ma charakter otwarty i zależy od wspólników, podczas gdy ograniczenie przywilejów ma charakter norm bezwzględnie obowiązujących i nie może zostać zmienione umową spółki. Dla przykładu - uprzywilejowanie dotyczące prawa głosu nie może przyznawać uprawnionemu więcej niż trzy głosy na jeden udział, a na udział uprzywilejowany w zakresie dywidendy można przyznać uprawnionemu dywidendę, która przewyższa nie więcej niż o połowę dywidendy przysługującej udziałom nieuprzywilejowanym.

Szczególna postać przywileju do "złotego udziału" (chodzi o uprzywilejowanie dające wpływ na strategiczne decyzje w spółce poprzez blokowanie niekorzystnych zmian) na wzór "złotej akcji" jest co do zasady niedopuszczalna. Należy jednak zwrócić uwagę na uprawnienie ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa wynikające z ustawy z 18 marca 2010 r. o szczególnych uprawnieniach ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa oraz ich wykonywaniu w niektórych spółkach kapitałowych lub grupach kapitałowych prowadzących działalność w sektorach energii elektrycznej, ropy naftowej oraz paliw gazowych (Dz.U. z 2010 r. nr 65, poz. 404). Regulacja ta daje ministrowi możliwość zablokowania w formie sprzeciwu działań prowadzonych przez podmioty, w których Skarb Państwa nie jest nawet udziałowcem, a to z uwagi na zarządzanie strategicznie ważną infrastrukturą i na bezpieczeństwo energetyczne kraju.

POL