Nie każda intercyza uchroni majątek przed wierzycielami

Jeżeli w chwili ogłoszenia upadłości przedsiębiorcę łączy z małżonkiem wspólność majątkowa, to ustaje ona z mocy prawa. Powstaje wówczas rozdzielność majątkowa, majątek wspólny wchodzi do masy upadłości, a jego podział nie jest dopuszczalny. Cała procedura odbywa się automatycznie i nie musi być przeprowadzony podział majątku wspólnego.

Do masy upadłości nie wchodzą jedynie przedmioty, które służyły małżonkowi upadłego wyłącznie do prowadzenia działalności gospodarczej lub zawodowej, nawet jeśli były objęte wspólnością majątkową. Zasada ta nie dotyczy jednak przedmiotów majątkowych nabytych do majątku wspólnego małżonków w ciągu dwóch lat przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Zdarza się też, że w chwili ogłoszenia upadłości między małżonkami istniała rozdzielność majątkowa, ponieważ zawarli intercyzę. Jednak nawet w tej sytuacji nie zawsze mogą być uwzględnione roszczenia majątkowe małżonka upadłego przedsiębiorcy, który będzie chciał wyłączyć z masy upadłości przedmioty należące do jego majątku osobistego. Wszystko zależy od tego, kiedy majątkowa umowa małżeńska była zawarta.

Roszczenia małżonka upadłego mogą zostać uwzględnione tylko wtedy, gdy intercyza była zawarta co najmniej dwa lata przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Jedynie wówczas majątek małżonka upadłego zostanie wyłączony z masy upadłości. Nastąpi to pod warunkiem, że intercyza nie została zawarta z pokrzywdzeniem wierzycieli.

Natomiast gdy umowa była sporządzona przed upływem tych dwóch lat, to wówczas jest ona bezskuteczna w stosunku do masy upadłości i rzeczy wchodzące do majątku osobistego małżonka zostaną włączone do masy upadłości. Majątek traktuje się w taki sposób, jak gdyby ta umowa nigdy nie była zawarta. Nie ma znaczenia fakt, że na przykład małżonkowie pobrali się przed upływem tych dwóch lat i praktycznie nie mogli sporządzić umowy majątkowej małżeńskiej w wymaganym przez przepisy prawa upadłościowego naprawczego czasie. Umowa będzie jednak wywierać skutki prawne co do przedmiotów, które mogą zostać wyłączone z masy upadłości.

Rozdzielność majątkowa między małżonkami może być też ustanowiona na podstawie orzeczenia sądu. Będzie jednak bezskuteczna w stosunku do masy upadłości, gdy sąd wydał orzeczenie w ciągu roku przed wniesieniem wniosku o upadłość. Gdyby jednak pozew został złożony co najmniej na dwa lata przed dniem złożenia tego wniosku, to wówczas nie będzie mowy o bezskuteczności.

Zasada ta stosowana jest również wówczas, gdy rozdzielność majątkowa powstała z mocy prawa w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w wyniku rozwodu, separacji albo ubezwłasnowolnienia jednego małżonka. Natomiast nie dotyczy takich sytuacji, gdy pozew albo wniosek w sprawie wpłynął do sądu co najmniej dwa lata przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.