Nie tylko producent może ponieść karę

Za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów może nałożyć karę w wysokości do 10 proc. ubiegłorocznych przychodów. Niedawno taką sankcją ukarano stowarzyszenie autorów ZAiKS. Kara opiewa na 407 256 zł. Stowarzyszenie, będące największą organizacją zajmującą się zbiorowym zarządzaniem i ochroną praw autorskich, stosowało praktyki, które w ocenie Urzędu były niekorzystne zarówno dla innych takich organizacji, jak i wiązały ręce samym twórcom. Miało to bezpośredni wpływ na funkcjonowanie na rynku jednych i drugich, którzy na swojej działalności zarabiają.

Co prawda przepisy regulujące ochronę konkurencji odnoszą się wprost do przedsiębiorców, jednak decyzja prezesa UOKiK wobec ZaiKs-u wskazuje wyraźnie, że regulacje te można zastosować także do stowarzyszeń. I na tej podstawie mogą one ponieść konsekwencje za ograniczanie konkurencji, np. przez nadużywanie dominującej pozycji na rynku. Jak przypomniał Urząd, ZAiKS to jedyna z działających w Polsce organizacji, która wykonuje na terenie Polski zbiorowy zarząd prawami do utworów muzycznych i słowno-muzycznych. Stowarzyszenie ukarano za to, że przy zawieraniu umów z autorami niebędącymi jego członkami wymagało podpisania postanowienia, według którego umowa o powierzenie zarządu prawami autorskimi wygasa po pięciu latach, bez względu na moment złożenia oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy. W ocenie UOKiK to rażąco długi termin. Postanowienie takie nie dawało zarazem szans organizacjom konkurującycm z ZAiKs-em. Twórcy mieli więc ograniczoną możliwość wyboru w rozsądnym terminie metody zarządzania ich prawami, jeżeli uznaliby, że stowarzyszenie nie działa efektywnie albo w przypadku pojawienia się innego podmiotu oferującego lepsze od niego warunki.

Według prawa autorskiego, organizacja zbiorowego zarządzania ma obowiązek jednakowego traktowania praw swoich członków oraz innych podmiotów przez niego reprezentowanych w zakresie zarządzania tymi prawami lub dochodzenia ich ochrony. Nie może ona, bez ważnych powodów, odmówić podjęcia zarządzania prawem autorskim lub prawem pokrewnym.

Natomiast w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów stwierdza się, że nadużywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców jest zakazane. I – jak widać – jak najbardziej można to odnieść do stowarzyszeń.