Zakaz sprzedaży trzeba uzasadnić

Jednym z podstawowych celów umów dystrybucyjnych, zarówno dla producenta, jak i dystrybutora, jest maksymalizacja zysków ze sprzedaży, a w konsekwencji budowanie stabilnej pozycji rynkowej. Realizacja tego celu może mieć swoje znaczenie również po rozwiązaniu umowy dystrybucyjnej, kiedy strony zaprzestały współpracy, a jednocześnie każda z nich chce zabezpieczyć się przed ryzykami wynikającymi z tego, że druga strona podejmie współpracę z podmiotem konkurencyjnym. Aby uchronić się przed tego rodzaju ryzykiem, producenci wprowadzają do umów dystrybucyjnych klauzulę, zgodnie z którą dystrybutor przez pewien okres czasu po ustaniu umowy dystrybucyjnej nie będzie prowadził dystrybucji towarów produkowanych przez podmioty konkurencyjne.

Zgodnie z par. 12 pkt 3) rozporządzenia Rady Ministrów z 30 marca 2011 r. w sprawie wyłączenia niektórych rodzajów porozumień wertykalnych spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję (dalej: rozporządzenie), stosowanie takiej klauzuli jest bezpieczne, pod pewnym warunkiem. Klauzula ta musi być konieczna dla ochrony know-how przekazanego dystrybutorowi w czasie trwania umowy, a indywidualny udział rynkowy producenta i dystrybutora w rynku właściwym dla danych produktów nie przekracza 30 proc. Wymóg ten oznacza, że w trakcie umowy dystrybucyjnej producent musi przekazać dystrybutorowi know-how, rozumiane jako pakiet nieopatentowanych i nieujawnionych informacji technicznych lub technologicznych lub zasad organizacji i zarządzania, które stanowią całość lub część określonych informacji praktycznych wynikających z doświadczenia lub badań przeprowadzanych przez producenta i są istotne dla dystrybutora z punktu widzenia używania, sprzedaży lub odsprzedaży dystrybuowanych produktów. Know-how producenta musi być zatem interpretowane ściśle w świetle powyższej definicji. Informacjami takimi mogą być np. informacje dotyczące sposobu i metod dystrybucji produktów, bez których dystrybutor nie jest w stanie zapewnić samodzielnie odpowiedniej ich sprzedaży.

Ponadto wprowadzenie zakazu konkurowania po rozwiązaniu umowy musi być konieczne dla ochrony tak rozumianego know-how, co w praktyce wymaga oceny, na ile know-how jest dla dystrybutora istotne przy sprzedaży produktów i na ile konieczna jest ochrona go w drodze zakazu konkurowania. Jeżeli know-how producenta jest na tyle istotne, że jego ochrona wymaga wprowadzenia zakazu dystrybucji produktów konkurencji po rozwiązaniu umowy, wówczas wprowadzenie takiego zakazu jest możliwe i uzasadnione. O ile sam zakaz konkurencji po rozwiązaniu umowy dystrybucyjnej musi spełniać dodatkowe wymogi (zakaz musi (i) odnosić się do towarów, które należą do tego samego produktowego rynku właściwego, co towary, których dotyczy zakaz, (ii) być ograniczony do pomieszczeń i terenu, na którym dystrybutor działał w czasie trwania umowy oraz (iii) obowiązywać przez okres jednego roku po wygaśnięciu porozumienia), o tyle samo know-how producenta przekazane producentowi może być chronione bez konieczności spełnienia tych dodatkowych wymogów.

Z uwagi na fakt, iż klauzula o zakazie konkurencji może stwarzać istotne ograniczenia w zakresie swobody konkurowania innych producentów z producentem wprowadzającym taką klauzulę, zaś dla samego dystrybutora oznaczać może ograniczenie jego wpływów z działalności dystrybucyjnej towarami innych producentów, należy każdorazowo dokonać szczegółowej oceny zasadności wprowadzenia tej klauzuli w świetle przepisów prawa konkurencji. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, producenci, którzy decydują się na taką klauzulę powinni ocenić, na ile know-how przekazane dystrybutorowi w czasie umowy ma dla niego istotne znaczenie przy sprzedaży produktów i na ile klauzula o zakazie konkurencji jest konieczne dla ochrony tego know-how.

@RY1@i02/2011/249/i02.2011.249.21500020b.802.jpg@RY2@

Jarosław Fidala, Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp. k.

Jarosław Fidala

Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp. k.