Przekształcenie spółki osobowej nie zwalnia wspólników od wcześniejszych zobowiązań

Przekształcenie spółki handlowej w inną spółkę handlową niesie za sobą poważne zmiany formy organizacyjno-prawnej jej działalności. Przy przekształceniu spółki zostaje zachowana jednak jej tożsamość podmiotowa, gdyż spółka przekształcana i spółka przekształcona to ten sam podmiot, który jedynie zmienił formę organizacyjną, w której działa (wyrok WSA Warszawa z 17 czerwca 2009 r., VI SA/Wa 691/09).

Przepisy artykułów 574 i 584 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.) statuują odpowiedzialność wspólników przekształcanej spółki osobowej za zobowiązania tej spółki przez okres trzech lat, licząc od dnia przekształcenia (czyli dnia wpisu do rejestru przedsiębiorców KRS spółki przekształconej). Przepisy te stanowią wzmocnienie ochrony wierzycieli, bowiem w przypadku przekształcenia spółki osobowej w kapitałową - odpada rygor odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki, a w razie przekształcenia w inną spółkę osobową - mógłby odpaść surowszy rygor odpowiedzialności (np. gdy wspólnik spółki jawnej stałby się komandytariuszem spółki komandytowej). Sama zasada kontynuacji (art. 553 par.1 k.s.h.) w takim przypadku mogłaby zostać uznana za niewystarczającą.

Odpowiedzialność wskazana w art. 574 i 584 k.s.h. dotyczy nie tylko aktualnych wspólników spółki przekształconej, ale także wspólników, którzy uczestniczyli w spółce przekształcanej, ale nie uczestniczą w spółce przekształconej oraz wspólników spółki przekształconej, którzy przed upływem trzech lat od przekształcenia zbędą swoje udziały. Odpowiedzialność ta natomiast nie będzie dotyczyć wspólników, którzy przystąpią dopiero do spółki przekształconej. Pamiętać należy, że odpowiedzialność wspólników spółki przekształcanej obejmuje tylko tych z nich, którzy przed dokonaniem przekształcenia odpowiadali za zobowiązania spółki przekształcanej całym swoim majątkiem. Odpowiedzialność taka odnosi się zatem np. do komandytariuszy spółki komandytowej jedynie częściowo (do wysokości sumy komandytowej w spółce przekształcanej), a nie obejmuje już akcjonariuszy spółki komandytowo-akcyjnej, gdyż sprzeciwiałoby się to art. 135 k.s.h. (z wyjątkami przewidzianymi w art. 127 par. 4 zd. 2 k.s.h. i art. 138 par. 2 k.s.h.).

Przepisy art. 574 i 584 k.s.h. służą przede wszystkim jednemu celowi - ochronie interesów wierzycieli spółek osobowych, którzy podczas zawierania danego kontraktu zawierali go z podmiotem, za zobowiązania którego jego wspólnicy odpowiadali całym swym majątkiem. Wskutek przekształcenia więc kontrahenci spółki przekształcanej mogą przez okres trzech lat od dnia przekształcenia dochodzić swoich roszczeń "na dotychczasowych zasadach". W ten sposób wspólnicy osobowej spółki przekształcanej dokonując jej przekształcenia nie unikną odpowiedzialności za jej zobowiązania.

Natomiast dodatkowym celem wyłącznie art. 584 k.s.h. jest zagwarantowanie niepogorszenia pozycji prawnej niektórych wspólników spółki przekształcanej, którzy wskutek przekształcenia mogliby przejść z reżimu ograniczonej odpowiedzialności za zobowiązania spółki do reżimu odpowiedzialności nieograniczonej.

Odpowiedzialność wspólnika przekształcanej spółki osobowej za jej zobowiązania jest odpowiedzialnością:

● osobistą (wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki przekształcanej całym swoim majątkiem osobistym),

● nieograniczoną (wspólnik odpowiada do pełnej wysokości zobowiązania włącznie z odsetkami),

● solidarną ze spółką i z pozostałymi wspólnikami,

● mającą charakter subsydiarny (w aspekcie egzekucyjnym, co oznacza, że wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku dłużnika-wspólnika dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna).

Wskazać ponadto należy, iż dla powstania odpowiedzialności wspólnika osobowej spółki przekształcanej decydujące znaczenie ma data powstania zobowiązania - tylko jeśli powstało ono przed przekształceniem, wspólnik ten jest (solidarnie ze spółką i pozostałymi wspólnikami) odpowiedzialny za nie na podstawie art. 574 i 584 k.s.h. Nie ma znaczenia, czy wierzytelność wynikająca z tego zobowiązania była przed dniem przekształcenia wymagalna ani to, czy jest to zobowiązanie pieniężne, czy niepieniężne.

● Art. 574 Wspólnicy przekształcanej spółki osobowej odpowiadają na dotychczasowych zasadach solidarnie ze spółką przekształconą za zobowiązania spółki powstałe przed dniem przekształcenia przez okres trzech lat, licząc od tego dnia.

● Art. 584 Wspólnicy spółki przekształcanej odpowiadają za zobowiązania spółki powstałe przed dniem przekształcenia na dotychczasowych zasadach przez okres trzech lat, licząc od tego dnia.

@RY1@i02/2011/046/i02.2011.046.210.007b.001.jpg@RY2@

Piotr Letolc, prawnik w Kancelarii Kwaśnicki, Wróbel & Partnerzy

Piotr Letolc

prawnik w Kancelarii Kwaśnicki, Wróbel & Partnerzy

Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).