Nie zawsze klauzule wyłącznościowe ograniczają konkurencję

@RY1@i02/2012/179/i02.2012.179.18300100e.802.jpg@RY2@

Małgorzata Urbańska, radca prawny, partner w kancelarii CMS Cameron McKenna

Co do zasady, klauzule wyłącznościowe w umowach dystrybucyjnych są dozwolone, jeżeli udział każdej ze stron umowy (i jej grupy kapitałowej) w tzw. rynku właściwym nie przekracza 30 proc. Umowa nie może też zawierać bezwzględnie zakazanych postanowień ograniczających konkurencję (np. ustalać sztywne lub minimalne cen odsprzedaży). Dla niektórych klauzul przewidziano też wymogi dodatkowe, np. zakazu konkurowania nie można wprowadzić na okres dłuższy niż 5 lat lub na czas nieokreślony.

W umowach dystrybucyjnych najczęściej spotykamy następujące klauzule wyłącznościowe: wyłączność dystrybucji na określonym terytorium, zakaz sprzedaży produktów konkurencyjnych z wyrobami objętymi umową (tzw. zakaz konkurowania), zobowiązanie wyłącznej dostawy, zobowiązanie wyłącznego zakupu. Klauzule te ograniczają swobodę działalności rynkowej stron umowy dystrybucyjnej (dostawcy lub dystrybutora) i mogą skutkować ograniczeniem konkurencji na rynku. Mogą m.in. utrudniać dostęp do rynku innym dystrybutorom (np. dystrybucja wyłączna) lub innym dostawcom (np. zakaz konkurowania), ograniczać tzw. konkurencję między markami w sklepach (w handlu detalicznym).

Klauzule wyłącznościowe mogą mieć jednak w pewnych okolicznościach skutki pozytywne dla konkurencji. Przykładowo przydzielenie dystrybutorowi wyłączności na określonym terytorium zachęca go do budowy sieci dystrybucyjnej z uwagi na gwarancję odzyskania poczynionych nakładów i ułatwienie w uzyskaniu finansowania dla planowanych inwestycji. Dlatego w pewnych okolicznościach przepisy zezwalają na stosowanie klauzul wyłącznościowych. Warunki ich dopuszczalności określone są w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie wyłączenia niektórych rodzajów porozumień wertykalnych spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję (tzw. wyłączenie grupowe).

not. KT