Firmy - uważajcie na uzgodnione działania

Każde zachowanie przedsiębiorcy powinno być przedmiotem wnikliwej i kompleksowej analizy pod kątem zgodności z obowiązującymi regułami i zasadami. Pierwszorzędną rolę odgrywają tu zasady prawa antymonopolowego, zakazujące ograniczania konkurencji w drodze m.in. działań uzgodnionych. Polegają one na tym, że przedsiębiorcy, niezależnie od istniejącej między nimi relacji gospodarczej, wspólnie realizują określoną strategię, której cel lub skutek ma wymiar antykonkurencyjny. Przykładowo dystrybutorzy wspólnie uzgadniają ceny zakupu produktów od dostawcy lub dystrybutorów czy dostawcy dzielą między siebie kanały dostaw produktów znajdujących się w ich ofercie. Co ważne, działania takie mogą być podejmowane w drodze nieformalnych uzgodnień pomiędzy przedsiębiorcami, a więc bez konieczności zawarcia porozumienia, np. w ramach spotkań branżowych czy luźnej wymiany poglądów. Istotne jest tylko to, czy owe uzgodnienia wywołują lub mogą wywołać niekorzystne zjawiska w obszarze konkurencji na skutek przyjęcia przez przedsiębiorców określonej polityki handlowej.

Przykładem takiego uzgodnionego działania jest porozumienie zawarte pomiędzy Apple oraz czterema największymi wydawcami e-booków, którzy w styczniu 2010 r. uzgodnili warunki współpracy w zakresie odsprzedaży e-booków. Na mocy zawartych umów wydawcy, w ramach przyjętego modelu agencji, ustalali ceny detaliczne e-booków stosowane przez Apple na platformie iBookstore, od których Apple naliczał stałą marżę na poziomie 30 proc. Elementem przesądzającym o antykonkurencyjnym charakterze porozumienia była treść klauzuli najwyższego uprzywilejowania. Zgodnie z nią, jeżeli jakikolwiek inny sklep oferujący e-booki (np. Amazon) sprzedawałby je po cenach niższych niż Apple, wówczas wydawcy zobowiązani byli zaoferować te same ceny sprzedaży na platformie Apple. Klauzula ta de facto doprowadziła do tego, że wydawcy, w obawie przed koniecznością obniżenia ceny detalicznej e-booków sprzedawanych za pośrednictwem Apple, a w konsekwencji utratą zysków, uniemożliwili innym sprzedawcom konkurującym z Apple stosowanie niższych cen, zmuszając ich do przyjęcia tego samego modelu sprzedaży. W efekcie doszło do ograniczenia konkurencji cenowej na rynku sprzedaży detalicznej e-booków. Na mocy przyjętych zobowiązań zaakceptowanych w grudniu ub.r. przez Komisję Europejską wydawcy oraz Apple wycofali się z przyjętego modelu sprzedaży, tak aby przywrócić konkurencję na rynku.

Opisana sprawa pokazuje, jak istotne jest bieżące weryfikowanie podejmowanych działań z punktu widzenia prawa antymonopolowego. Przedsiębiorcy powinni pamiętać, że skutek ich zachowań prędzej czy później ujawni się na rynku i będzie przedmiotem szczegółowej oceny organu antymonopolowego. Dlatego też decyzję o tym, jak dane działanie powinno być podejmowane i na jakich zasadach, musi poprzedzać prawnokonkurencyjna ocena. Jej brak już na wstępnym etapie może pociągać za sobą surowe konsekwencje prawne w postaci m.in. wysokich kar pieniężnych (do 10 proc. rocznego przychodu), odpowiedzialności odszkodowawczej względem kontrahentów i konsumentów, a w niedalekiej przyszłości niewykluczone, że także odpowiedzialności finansowej zarządu i rady nadzorczej podejmujących decyzje w spółce (kara do 500 000 euro).

Decyzję o tym, jakie działanie powinno być podejmowane i na jakich zasadach, musi poprzedzać ocena dotycząca prawa konkurencji. Jej brak może pociągać za sobą surowe konsekwencje

@RY1@i02/2013/030/i02.2013.030.21500020a.803.jpg@RY2@

Jarosław Fidala associate, Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp. k.

Jarosław Fidala

associate, Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp. k.