Wspólnicy upadłej spółki zwrócą zaliczkę na poczet zysku

Sygn. akt I A Ca 235/14

z 25 lipca 2014 r.

Cztery osoby - A.P., D.P., J.Z. i K.Z. - zawarły umowę spółki jawnej. Nie określono przy tym ani zasad wypłaty należnego im zysku, ani zaliczek. W 2012 r. wspólnicy wypłacili z kasy spółki kwotę 80 tys. zł tytułem zaliczki na poczet przyszłych zysków. W tym czasie spółka wygenerowała stratę, na wniosek wspólników ogłoszono więc jej upadłość.

Syndyk masy upadłości spółki wniósł o zapłatę przez A.P., D.P. i J.Z. solidarnie na jego rzecz 80 tys. zł. Sąd okręgowy uznał powództwo za zasadne częściowo. Wskazał, że rozliczenie zaliczki następuje w kolejnym okresie obrachunkowym, w którym spółka osiągnie zysk. Zauważył, że w związku z ogłoszeniem upadłości spółki pobrane zaliczki nie mogą być rozliczone w kolejnym okresie. Sąd ustalił, że aktywa spółki były mniejsze niż jej zobowiązania. Udział kapitałowy pozwanych wykazywał wartość ujemną, wspólnicy są więc zobowiązani do zwrotu pobranych zaliczek.

Każdy z pozwanych zaskarżył wyrok.

Sąd apelacyjny oddalił apelacje. W jego ocenie sąd okręgowy trafnie uznał, że pozwani nienależnie pobrali z majątku spółki zaliczki na poczet zysku. Jednocześnie jednak zauważył, że należało wskazać odmienną podstawę prawną rozstrzygnięcia.

Sąd drugiej instancji wskazał, że w spółce jawnej do wypłaty udziału w zysku nie jest niezbędne podjęcie przez wspólników uchwały o przeznaczeniu zysku do wypłaty. Dopuszcza się zatem pobieranie przez wspólników określonych kwot z tego tytułu bez podjęcia uchwały, a jedynie za zgodą wszystkich wspólników. Na takich samych warunkach możliwe jest także pobieranie przez wspólników zaliczek na poczet przyszłego zysku, które nie podlegają rozliczeniu, jeśli spółka nie osiągnie zysku. Oznacza to, że w przypadku nieosiągnięcia zysku wspólnik, który za zgodą pozostałych pobrał zaliczki na poczet udziału w zysku, nie ma obowiązku zwracać spółce jakiejkolwiek kwoty tytułem rozliczenia zaliczki. Rozliczenie następuje w kolejnym okresie obrachunkowym, w którym spółka osiągnie zysk.

Warunek pobrania zaliczki na poczet zysku zgodnie z art. 52 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1030; dalej: k.s.h.) dotyczy jednak sytuacji, gdy zasadne jest przyjęcie, że zysk w spółce zostanie osiągnięty. Zaliczki mogłyby zostać pobrane i rozliczone - gdyby spółka kontynuowała działalność. W niniejszej sprawie na wniosek wspólników zostało wszczęte postępowanie upadłościowe obejmujące likwidację majątku spółki. W dacie pobrania zaliczki wspólnicy z pewnością mieli wiedzę, że spółka nie generuje zysku, lecz przynosi straty, bowiem wskazali to we wniosku o ogłoszenie upadłości. W chwili wszczęcia postępowania upadłościowego wiadomo było, że zysk nie zostanie osiągnięty, a spółka ulegnie rozwiązaniu. Podstawa świadczenia zaliczki na poczet zysku odpadła wobec ogłoszenia upadłości z opcją likwidacyjną, pozwani powinni więc zwrócić na rzecz spółki nienależnie pobrane świadczenie.

Oprac. Elżbieta Pawluk vel Kiryczuk