S0 o prawie syndyka do odstąpienia od umowy

Sygn. akt IX Ca 25/14

z 7 maja 2014 r.

Powód, syndyk masy upadłości spółki z o.o. w O., wniósł o zasądzenie od gminy O. kwoty z tytułu zapłaty za wynajem ogrodzenia.

Sąd rejonowy oddalił powództwo. Ustalił, że spółka i pozwana zawarły umowę przebudowy budynku, w której zastrzeżono karę umowną w wysokości 20 proc. wynagrodzenia na wypadek odstąpienia pozwanej od umowy z przyczyn leżących po stronie spółki.

Po ogłoszeniu upadłości spółki gmina złożyła oświadczenie o odstąpieniu od umowy m.in. z powodu opóźnienia w realizacji robót i ustaliła karę umowną. Strony zawarły następnie umowę na oddanie w najem ogrodzenia placu budowy. Z tego tytułu wystawiono dwie faktury. Pozwana oświadczyła powodowi, że potrąca należność z faktur z przysługującą jej należnością wynikającą z kary umownej.

Sąd rejonowy oddalił powództwo. Wskazał, że przedstawiona do potrącenia wierzytelność powstała w chwili złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy, czyli po ogłoszeniu upadłości spółki, tak samo jak wierzytelność z tytułu czynszu najmu. Wyrok zaskarżył powód.

Sąd okręgowy uwzględnił apelację. Wskazał, że oświadczenie inwestora o odstąpieniu od umowy wraz z naliczeniem kary umownej, umowa o najem ogrodzenia oraz oświadczenie o potrąceniu nastąpiły po ogłoszeniu upadłości. Zgodnie z art. 93 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. nr 60, poz. 535 ze zm.; dalej p.u.n.), potrącenie wierzytelności upadłego z wierzytelnością wierzyciela jest dopuszczalne, jeżeli obie istniały w dniu ogłoszenia upadłości, chociażby termin wymagalności jednej z nich jeszcze nie nastąpił. Regulacja ta ma charakter szczególny w stosunku do art. 498 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121; dalej: k.c.), obie wierzytelności muszą bowiem istnieć w chwili ogłoszenia upadłości. W ocenie sądu nie jest więc możliwe potrącenie między spółką a pozwaną wierzytelności powstałej po ogłoszeniu upadłości i wynikającej z umowy najmu ogrodzenia. Ponadto zgodnie z art. 95 p.u.n. potrącenie nie jest dopuszczalne, jeżeli wierzyciel stał się dłużnikiem upadłego po ogłoszeniu upadłości.

Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie oświadczenie o odstąpieniu od umowy, a w rezultacie nałożona kara umowna, były prawnie nieskuteczne. Zgodnie bowiem z art. 98 p.u.n., jeżeli w dniu ogłoszenia upadłości zobowiązania z umowy wzajemnej nie zostały wykonane w całości lub w części, syndyk może wykonać zobowiązanie upadłego i zażądać od drugiej strony spełnienia świadczenia wzajemnego lub od umowy odstąpić. Uprawnienie do odstąpienia od umowy po ogłoszeniu upadłości przysługuje tylko syndykowi. Druga strona prawa wyboru nie ma, a decyzją syndyka jest związana. Uznać więc należało, że odstąpienie od umowy po ogłoszeniu upadłości było nieskuteczne. Roszczenie o zapłatę kary umownej nie powstało i nie podlegało potrąceniu.

Oprac. Elżbieta Pawluk vel Kiryczuk