Mediacja szansą na szybsze i tanie rozstrzygnięcie sporu

Od niedawna działa Międzynarodowe Centrum Mediacji przy Izbach Przemysłowo-Handlowych w Polsce. Jakie są zalety mediacji w porównaniu z tradycyjnym postępowaniem sądowym w sprawach biznesowych?

Centrum ma za zadanie nie tylko rozstrzygać spory polskich przedsiębiorców z zagranicznymi, ale spory wszystkich przedsiębiorców i spory pomiędzy instytucjami. Naszym celem jest również promowanie mediacji jako alternatywnej dla sądu formy rozwiązywania konfliktów.

Jakie zalety ma mediacja?

Rozwiązanie sporu poprzez mediację jest przede wszystkim znacznie tańsze i trwa znacznie krócej niż sprawa sądowa. W Polsce proces dotyczący sporu gospodarczego trwa średnio około 830 dni. To aż dwa lata i trzy miesiące. Po tak długim czasie zdarza się, że firmy stające do procesu przestają istnieć. Natomiast w postępowaniu mediacyjnym spór może zostać rozstrzygnięty w ciągu 4-6 tygodni. To ogromna różnica.

A kwestia kosztów?

Przeanalizujmy je dla sporu dotyczącego zapłaty - przykładowo - 400 tys. zł. W sądzie koszty wstępne to 20 tys. zł z tytułu wpisu sądowego. Do tego trzeba doliczyć jeszcze inne opłaty, jeżeli m.in. zachodzi potrzeba przetłumaczenia dokumentów. Na obsługę prawną procesu sądowego skarżąca firma musi przeznaczyć średnio ok. 40 tys. zł. Ponieważ sprawy gospodarcze są zazwyczaj dość skomplikowane, więc warto powołać biegłego, co dodatkowo kosztuje przynajmniej ok. 2 tys. zł. Często się zdarza, że po uzyskaniu wyroku trzeba go przekazać do wyegzekwowania komornikowi. W tym przypadku należy być przygotowanym na kolejny wydatek ok. 2 tys. zł. Jak z tego wynika, łączne koszty postępowania sądowego wynoszą co najmniej ok. 64 tys. zł. Dodam, że są to koszty podstawowe. Poza tym chcę zwrócić uwagę, że rozpoczynając proces sądowy nigdy nie ma pewności jego wygranej. Nawet w przypadku korzystnego rozstrzygnięcia nie zawsze wiadomo, jaką część należności uda się wyegzekwować w przypadku, gdy przegrany kontrahent nie będzie chciał zapłacić.

A jak jest w przypadku mediacji?

Jeżeli dwie firmy zaangażowane w spór wyrażą zgodę na postępowanie mediacyjne, to każda z nich wnosi koszty wstępne - w MCM są to kwoty w wysokości 1 tys. zł (czyli razem 2 tys. zł). Jeżeli chodzi o koszty postępowania mediacyjnego, to wynoszą one 5 tys. zł za sesję mediacyjną trwająca 5 godzin (ta sesja może być oczywiście podzielona na dwie lub trzy krótsze). I to wszystko. Nie trzeba płacić za ewentualną egzekucję komorniczą, gdyż strony sporu zazwyczaj same zobowiązują się do zaakceptowania i wykonania rozstrzygnięcia, które zapadnie w postępowaniu mediacyjnym. W sumie więc postępowanie to kosztuje średnio ok. 7 tys. zł. To znaczna różnica w porównaniu ze wspomnianymi już kosztami procesu sądowego wynoszącymi ok. 64 tys. zł. Nie wspominając o zaoszczędzonym czasie. A w biznesie, jak nigdzie indziej, sprawdza się trafność powiedzenia, że czas to pieniądz.

Jednak żeby doszło do mediacji, to firmy, które są zaangażowane w spór, muszą się zgodzić na takie postępowanie.

Tak, jest to warunek niezbędny. Dlatego warto uregulować tę kwestię już w umowie dotyczące współpracy biznesowej między przedsiębiorcami. W takim kontrakcie można umieścić zapis wyrażający wolę stron do rozstrzygania wszystkich powstałych sporów na drodze mediacji. Daje to gwarancję, że jeżeli będą miały miejsce nieporozumienia lub problemy dotyczącej płatności czy dostaw, to zostaną rozstrzygnięte ugodowo, przy udziale wykwalifikowanych mediatorów, czyli szybciej i taniej, co daje dużą szansę na dalszą efektywną współpracę między przedsiębiorcami.

Jak w praktyce przedsiębiorcy mogą skorzystać z postępowania mediacyjnego?

Przedstawię to w formie pięciu kroków. Krok pierwszy polega na zgłoszeniu do centrum mediacji przez zainteresowanych przedsiębiorców swojego problemu w biznesie, zanim jeszcze pójdą do sądu. Jeśli jednak sprawa jest już procedowana przez sąd, to przedsiębiorcy mogą opisać mediatorowi, na jakim etapie znajduje się proces. Mediator zaś pomoże przedstawicielom firm przenieść sprawę z sali sądowej do mediacji.

Krok drugi to skontaktowanie się mediatora z przedsiębiorcą wnoszącym o rozstrzygnięcie sporu ugodowo i spotkanie w celu omówienia problemu i strategii działania.

Krok trzeci polega na kontakcie mediatora z adwersarzem przedsiębiorcy w celu zaprezentowania mu możliwości rozwiązania istniejącego sporu w formie ugody. Krok czwarty obejmuje samo postępowanie mediacyjne. Mediator zadba, aby takie postępowanie przebiegało w dobrej atmosferze, z uwzględnieniem interesów wszystkich stron. Zaproponuje on tryb procedowania i przeprowadzi odpowiednie sesje mediacyjne: wspólne lub indywidualne. Następnie zaś poprowadzi postępowanie w sposób najbardziej efektywny czasowo i kosztowo, dbając o komfort obydwu stron sporu. Ostatnim, piątym krokiem jest zawarcie ugody. Wypracowaną ugodę mediator pomoże przedsiębiorcy zatwierdzić w sądzie tak, aby nabrała mocy wyroku sądowego i stanowiła tytuł egzekucyjny. Jak jednak wspomniałam, firmy zgadzające się na mediację dobrowolnie akceptują wypracowaną ugodę.

Jakie sprawy udaje się w praktyce rozstrzygać dzięki mediacji?

Niedawno rozstrzygnięto spór dotyczący płatności kwoty około 1,5 mln zł, która była - według jednej z firm - wymagalna na podstawie wystawionych faktur. Według drugiej strony część roszczenia była "wydumana", a faktury źle wystawione. Przedsiębiorcy byli już o krok od procesu, tym niemniej postanowili spróbować mediacji. Warto zaznaczyć, że obydwie strony były reprezentowane przez profesjonalnych pełnomocników, co także ułatwiło proces, bo prawnicy wiedzieli, jak przedstawić swoim klientom korzyści płynące z mediacji. Byli także w stanie zaprezentować bardzo realny scenariusz czekającego strony postępowania sądowego, co było dla nich dodatkową motywacją do wypracowania ugody w postępowaniu mediacyjnym. Po siedmiu godzinach mediacji, która odbywała się zarówno w sesjach wspólnych, jak i indywidualnych, strony wypracowały kompromis. Ugoda została potwierdzona przez sąd. Firmy same ją wykonały, a poziom satysfakcji z tego rozwiązania był na tyle duży, że współpracują z sobą do dziś.

@RY1@i02/2014/077/i02.2014.077.13000020b.802.jpg@RY2@

Dr Ewelina Stobiecka, radca prawny, mediator, partner zarządzający w kancelarii TaylorWessing e|n|w|c, koordynator i współzałożyciel Międzynarodowego Centrum Mediacji

Rozmawiał Krzysztof Tomaszewski