Koszty nie mogą ograniczać dostępu do wymiaru sprawiedliwości

Koszty postępowania w sprawach dotyczących ochrony środowiska nie mogą ograniczać ani obywatelom, ani organizacjom społecznym dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Bariery tworzy zarówno wysokość kosztów procesu na wszystkich etapach, jak i opłata zastępstwa prawnego czy wysokość zabezpieczeń - orzekł Trybunał Sprawiedliwości.

Ocenę tę sprowokowała skarga Komisji Europejskiej na Wielką Brytanię, która źle transponowała dyrektywę 2003/35/WE przewidującą udział społeczeństwa w tworzeniu programów ochrony środowiska. TS orzekł, że nie wystarczy, by sąd miał szeroki zakres uznania dotyczącego ograniczania kosztów procesu. Konieczne jest wprowadzenie jednoznacznych, ustawowych reguł, choć państwa członkowskie same decydują, jakich używają środków. Nie broni się więc tłumaczenie takie jak brytyjskie, że w systemie prawa precedensowego wprowadzenie dyrektywy do krajowego porządku prawnego nastąpiło przez wydawanie zgodnych z nią orzeczeń. Konieczne jest bowiem prawo stanowione, które nie może pozwalać, by sąd ograniczał się do ekonomicznej oceny sytuacji zainteresowanego. Tak więc zawsze organ orzekający powinien tak wyważyć żądane kwoty, by nie można ich było uznać za nieracjonalne. I to bez względu na instancję, w której toczy się procedura.

Nie jest również słuszne ograniczanie kosztów procesu jedynie w sytuacjach, w których skarga leży w interesie ogólnym. Co więcej, niedyskryminacyjny charakter zasądzanych opłat dotyczy wszelkich kwot. Dlatego, mimo że zasądzanie zabezpieczeń i kaucji, które przewidują krajowe systemy prawa, nie jest co do zasady niedopuszczalne, to jednak nie mogą one zamykać dostępu do wymiaru sprawiedliwości.

Niezgodne z prawem Unii jest też wzajemne redukowanie kosztów, które umożliwia będącemu stroną organowi władzy publicznej ograniczenie jego odpowiedzialności finansowej - podkreślił przy tej okazji TS.

Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk

 dobromila.niedzielska@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok TSUE w sprawie C-530/11. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia