Notarialne poświadczenie dziedziczenia nie jest orzeczeniem

Po śmierci przedsiębiorcy zajmującego się handlem na granicy polsko-niemieckiej jego córka i spadkobierczyni chciała się dowiedzieć, czy zmarły zostawił jakieś depozyty w bankach niemieckich. W tym celu poprosiła kancelarię notarialną o wydanie zaświadczenia, że notarialny akt poświadczenia dziedziczenia, na mocy którego nabyła spadek, jest orzeczeniem sądowym albo dokumentem urzędowym. Notariusz odmówił, argumentując, że akt taki jest co prawda orzeczeniem sądowym w rozumieniu prawa unijnego, ale nie może wystawić takiego zaświadczenia ze względu na brak notyfikacji przez Polskę do Komisji Europejskiej listy organów oraz zawodów prawniczych właściwych w sprawach spadkowych. Jeśli zaś akt jest orzeczeniem, nie może być uznany za dokument urzędowy, więc takiego zaświadczenia też nie można wystawić.

Spadkobierczyni zaskarżyła sprawę do sądu, który zwrócił się z pytaniem o interpretację do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Ten zauważył na wstępie, że zgodnie z przywoływanym rozporządzeniem nr 650/20121 pojęcie „sąd” oznacza każdy organ oraz przedstawicieli zawodów prawniczych właściwych w sprawach spadkowych, którzy wykonują funkcje sądowe lub działają na podstawie przekazania przez organ sądowy uprawnień bądź pod kontrolą tego organu. Warunkiem jest, aby organy niesądowe i przedstawiciele zawodów prawniczych gwarantowali bezstronność i wysłuchanie wszystkich stron. Ich orzeczenia na mocy prawa państwa członkowskiego, w którym działają, muszą być zaskarżalne i mieć moc i skutek podobne do orzeczenia sądu. Notariusze – jeśli spełnią te wymogi – również mogą być uznani za „sąd”.