Unijny certyfikat spadkowy złagodzi spory majątkowe

● O wyborze prawa spadkowego zadecyduje miejsce pobytu spadkodawcy, a nie położenie majątku

Prawo spadkowe w Unii Europejskiej ułatwi wkrótce życie rodzinom, które odziedziczyły majątek za granicą. Komisja Europejska przygotowała projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie właściwości sądu, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych i dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia. By uprościć postępowanie, utworzony zostanie europejski certyfikat spadkowy.

- Rozporządzenie ma ujednolicić zasady wybierania prawa właściwego do spadków, określania jurysdykcji oraz wprowadzenie zasady uznawania orzeczeń w państwach członkowskich - tłumaczy prof. Edmund Wittbrodt.

Rozporządzenie nie zmienia więc reguł dziedziczenia w państwie członkowskim. Nie ingeruje też w kształt prawa materialnego. Wskazuje jedynie, na podstawie jakich przepisów nastąpi przyjęcie i dział spadku. I tak na przykład obecnie w Polsce prawem właściwym w sprawach spadkowych jest prawo ojczyste spadkodawcy. Zgodnie zaś z przyszłymi przepisami unijnymi będzie to prawo ostatniego miejsca pobytu spadkodawcy, chyba że spadkodawca, dokonując rozporządzeń spadkowych, dokona wyboru prawa ojczystego.

Dziś przepisy mające zastosowanie w międzynarodowych postępowaniach spadkowych są niezwykle skomplikowane i trudne do przewidzenia. Jeśli spadkodawca w chwili śmierci mieszkał w innym państwie członkowskim niż kraj ojczysty, miał konto za granicą lub nieruchomości w różnych krajach, nie do końca jest jasne, według jakich przepisów będzie odbywać się dziedziczenie. Trudno jest także określić, który sąd jest właściwy do orzekania w sprawie dziedziczenia. Taka sytuacja utrudnia przyjęcie spadku przez spadkobierców i rozrządzenie majątkiem na wypadek śmierci. Poważne różnice prawne dotyczą nie tylko sposobów rozporządzania majątkiem na wypadek śmierci, lecz także stosunków pomiędzy współspadkobiercami i odpowiedzialności za długi spadkowe.

Oznacza to, że rozstrzygnięcie o uprawnieniach prawnospadkowych może przedstawiać się rozmaicie, w zależności od tego, jakie prawo zostanie w danym przypadku zastosowane.

Katarzyna Wójcik-Adamska

katarzyna.wojcik@infor.pl