Wyrok ETS ułatwi firmom prowadzenie sprzedaży premiowanej

adwokat, partner w kancelarii CMS Cameron McKenna

Zgodnie z ustawą o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji czynem nieuczciwej konkurencji jest sprzedaż towarów lub usług połączona z przyznaniem nieodpłatnej premii w postaci towarów lub usług odmiennych od stanowiących przedmiot sprzedaży. Nie stanowią natomiast czynu nieuczciwej konkurencji m.in. premie o niewielkiej wartości lub próbki towaru. Ograniczenia te miały chronić małe firmy, których nie stać na fundowanie premii. W praktyce jednak przepisy te sprawiają kłopoty interpretacyjne. Nie jest np. jasne, co oznacza pojęcie: towary odmienne od siebie. Przyjęto zatem, że jeżeli między towarami istnieje związek funkcjonalny, to można je łączyć w ramach sprzedaży premiowej. Dopuszczalna jest zatem np. sprzedaż pasty do zębów ze szczoteczką, a zakazane dołączenie do tejże pasty ładowarki samochodowej do telefonu komórkowego. Problemy dotyczą również przepisu dopuszczającego premie o niewielkiej wartości. Nie bardzo wiadomo, czy chodzi o niewielką wartość w sensie obiektywnym, czy też w porównaniu ze sprzedawanym głównym towarem. Bo przecież np. wartość dołączanego niekiedy do sprzedawanego samochodu kompletu opon zimowych jest obiektywnie duża. W porównaniu jednak z wartością niektórych samochodów może ona być nieznaczna. Odwrotnie jest w przypadku np. płyt dołączanych do gazety. Wartość takiej płyty może być wyższa od wartości gazety.

Spór przed ETS dotyczył sprzedaży premiowanej w Belgii. Tamtejszy sąd zajmujący się sprawami handlowymi miał rozstrzygnąć dwie sprawy. Pierwsza dotyczyła tego, czy firma sprzedająca na swoich stacjach paliwo może oferować kierowcom, którzy kupią np. określoną ilość benzyny, bezpłatne serwisowanie ich samochodów przez trzy tygodnie. Druga sprawa natomiast dotyczyła tego, czy wydawca może dołączać do sprzedawanego czasopisma vouchery uprawniające do zniżkowych zakupów bielizny w wybranych sklepach. Sąd belgijski skierował do ETS pytanie prawne, czy przepisy prawa belgijskiego zakazujące takiej sprzedaży wiązanej są zgodne z unijną dyrektywą o nieuczciwych praktykach rynkowych. Dodam, że unormowania belgijskie są bardzo podobne do regulacji zawartych w naszej ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Odpowiadając na zadane pytanie, 23 kwietnia 2009 r. ETS stwierdził, że w aneksie nr 1 do dyrektywy, zawierającym listę wszystkich nieuczciwych praktyk rynkowych dotyczących konsumentów, nie wymieniono sprzedaży premiowanej, czyli wiązanej. Na tej podstawie ETS orzekł, że przepisy krajowe, które zawierają generalny zakaz sprzedaży wiązanej, bez względu na okoliczności, w jakich jest ona prowadzona, są sprzeczne z dyrektywą (wyrok ETS w sprawach sygn. akt C-261/07, C-299/07).

Pogląd wyrażony przez ETS oznacza, że polskie regulacje powinny zostać zmienione. Art. 17a ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji zawiera bowiem generalny zakaz sprzedaży wiązanej, z pewnymi tylko wyjątkami. ETS natomiast stwierdził, że nawet jeżeli w przepisach danego kraju przewidziano określone wyjątki, to nie świadczą one wcale o braku generalnego zakazu. Po wyroku ETS polscy przedsiębiorcy mogą zatem dołączać do sprzedawanych towarów inne produkty czy usługi, między którymi np. nie ma wspomnianego już związku funkcjonalnego.

Mogą, ale muszą udowodnić, że w danym przypadku doszło np. do naruszenia dobrych obyczajów rynkowych, zniekształciło w niedopuszczalny sposób zachowania konsumentów itp. Gdyby jednak przedsiębiorcy mający zastrzeżenia do sprzedaży premiowanej swoich konkurentów chcieli ich pozwać, wykorzystując art. 17a ustawy o zwalczaniu nieuczciwej, to sąd mógłby odmówić zastosowania tego przepisu, powołując się na wyrok ETS. W tej sytuacji ten kontrowersyjny artykuł polskiej ustawy powinien zostać uchylony. Wydaje się, że zarówno konsumentom, jaki i konkurującym ze sobą przedsiębiorcom wystarczającą ochronę zapewnia ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.