Wypełnianie obowiązków celnych będzie łatwiejsze

Zmiany wspólnotowych przepisów celnych, jakie już nastąpiły, a także zmiany wynikające ze Zmodernizowanego Kodeksu Celnego (ZKC) znacząco ograniczą częstotliwość kontroli celnych towarów w przypadku większości podmiotów. Kontrole będą bowiem dokonywane na podstawie wcześniejszej analizy ryzyka wystąpienia nieprawidłowości. W efekcie kontrole będą wymierzone w te przesyłki i te podmioty, które wiążą się z ryzykiem nieprawidłowości. W przypadku pozostałych transakcji zapewni to szybszy obrót towarami.

Jak podkreśla Joanna Pęczek-Czerwińska, starszy konsultant z Grupy Akcyzowo-Celnej Ernst & Young, istotne korzyści w tym zakresie będą mogły odczuć podmioty posiadające status AEO (Upoważnionego Przedsiębiorcy).

- Wraz ze wzrostem liczby certyfikatów wydawanych przez organy celne UE ciężar kontroli będzie przenosił się na podmioty niespełniające standardów AEO. Oczywiście posiadanie statusu AEO nie wyeliminuje kontroli, ale będą one rzadsze, szybsze i sprawniejsze - wyjaśnia Joanna Pęczek-Czerwińska.

Dodaje, że dokonywanie analizy ryzyka przed przywozem towarów do UE będzie wymagało składania przez importerów deklaracji skróconych w przywozie (pre-arrival declaration). Jako że analiza ryzyka ma być wykonywana z wykorzystaniem technologii automatycznego przetwarzania danych, deklaracje będą musiały być składane wyłącznie w drodze elektronicznej (Import Control System).

Zmodernizowane przepisy celne będą wykorzystywały komunikację elektroniczną jako wyłączny sposób wypełniania obowiązków celnych przez podmioty biorące udział w międzynarodowym obrocie towarów. Efektem tego będzie nie tylko elektroniczne składanie deklaracji skróconych w przywozie towarów, ale również składanie zgłoszeń wywozowych w formie elektronicznej poprzez system ECS (Export Control System). Nastąpi to już 1 lipca 2009 r., od kiedy to nie będzie możliwe dokonywanie zgłoszeń w formie papierowej z wykorzystaniem systemu CELINA. Docelowo również zgłoszenia przywozowe będą dokonywane w formie elektronicznej poprzez system ICS (Import Control System).

- Stosowanie komunikacji elektronicznej w szerszym zakresie powinno w efekcie ułatwić oraz obniżyć koszty administracyjne zarówno po stronie przedsiębiorców, jak i organów celnych. Docelowo na podstawie ZKC komunikacja elektroniczna będzie jedyną dozwoloną formą wypełniania obowiązków celnych - zauważa Joanna Pęczek-Czerwińska.

Z nowym rokiem weszła w życie nowelizacja przepisów rozporządzenia wykonawczego do Wspólnotowego Kodeksu Celnego (RWKC). Zmiany te wprowadzają możliwość uzyskiwania pojedynczego pozwolenia na stosowanie procedur uproszczonych w kilku państwach UE jednocześnie (dotychczas pozwolenie pojedyncze mogło być wydane w zakresie pozwoleń na stosowanie procedury gospodarczej).

W przypadku podmiotów dokonujących odpraw celnych towarów na terenie wielu państw UE zmiana ta będzie znacznym ułatwieniem, ponieważ podmiot taki będzie posługiwał się jednym pozwoleniem ważnym we wszystkich państwach UE, na które zostało wydane. Co więcej, importer będzie miał prawo przedstawić towar do odprawy celnej na terenie jednego państwa, a złożyć deklarację celną w państwie siedziby (np. polski przedsiębiorca, zgłaszając towary do odprawy celnej w Hamburgu, będzie składał deklarację do lokalnego UC w Polsce). Jak zaznacza Ewelina Nowakowska, starszy konsultant Grupy Akcyzowo-Celnej Ernst & Young, uzyskanie pozwolenia pojedynczego będzie stanowiło istotne ułatwienie działalności przedsiębiorców dokonujących operacji importowych w wielu państwach UE. Tym niemniej, jak podkreśla ekspert z Ernst & Young, uzyskanie pozwolenia pojedynczego będzie wymagało spełnienia rygorystycznych warunków analogicznych do uzyskania statusu AEO. Co więcej, od 1 stycznia 2009 r. spełnienie rygorystycznych warunków będzie wymagane również od tych podmiotów, które będą chciały uzyskać pozwolenie na stosowanie procedur uproszczonych w jednym państwie członkowskim UE (np. popularnej odprawy celnej w miejscu uznanym).

Na dalsze efekty zmian przepisów celnych będzie jednak trzeba poczekać do wejścia w życie przepisów wykonawczych do ZKC (wtedy też zaczną obowiązywać wszystkie przepisy ZKC). Dostępne są już pierwsze projekty przepisów wykonawczych do ZKC, jednak ze względu na fakt, że stosowanie nowych przepisów będzie wymagało istotnych inwestycji w systemy informatyczne, nie należy się spodziewać, że zmodernizowane przepisy szybko wejdą w życie (najpóźniej może to nastąpić w 2013 roku). Tym niemniej, należy już teraz zapoznać się z kierunkiem zmian wspólnotowego prawa celnego. Ich kierunek został zawarty w ZKC i uwzględnia on zmiany, które zostały wprowadzone do przepisów celnych w ostatnim okresie.

Przede wszystkim ZKC uporządkował oraz uprościł poszczególne przepisy oraz procedury celne wynikające z tych przepisów. Przykładowo ZKC odchodzi od konstrukcji przeznaczenia celnego, które w następnym etapie prowadziło do objęcia towarów daną procedurą celną lub nadania towarom innego przeznaczenia.

- Nowe przepisy od początku mówią o objęciu towarów niewspólnotowych jedną z dostępnych procedur celnych. Również istniejące procedury celne zostały pogrupowane w trzy kategorie: procedura dopuszczenia do obrotu, procedury specjalne oraz wywóz - wskazuje Ewelina Nowakowska.

Dodaje, że w rezultacie procedura specjalna będzie obejmowała czynności związane ze składowaniem towarów (obecna procedura składu celnego, przeznaczenie - wolny obszar celny oraz czasowe składowanie) lub przetwarzaniem towarów. Procedura specjalna związana z przetwarzaniem towarów będzie obejmowała obecną procedurę uszlachetniania oraz procedurę przetwarzania pod kontrolą celną.

- W związku z nową konstrukcją procedury przetwarzania likwidacji ulegnie procedura uszlachetniania w systemie ceł zwrotnych - zaznaczają eksperci Ernst & Young.

W niektórych przypadkach szczegółowe regulacje zostały przeniesione do przepisów wykonawczych. Celem takich działań było zapewnienie spójności i przejrzystości przepisów ZKC. Podejście takie jest widoczne zwłaszcza w przypadku regulacji dotyczących zasad określania wartości celnej. ZKC będzie bowiem definiowało wartość celną oraz wskazywało możliwe metody zastępcze przy określaniu wartości celnej. Pozostałe elementy wskazujące, jakie wydatki powinny zostać uwzględnione w wartości celnej, zostały przeniesione do przepisów wykonawczych. Jak zauważa Bartosz Bołtromiuk, starszy konsultant z Grupy Akcyzowo-Celnej Ernst & Young, zapewni to większą elastyczność przepisów wspólnotowych w przypadku zmian na rynku.

Jak podkreśla Bartosz Bołtromiuk, przepisy ZKC wprowadzają jednocześnie większą elastyczność dla podmiotów, które będą chciały funkcjonować jako przedstawiciele celni na obszarze większej liczby państw UE. Otóż ZKC nie będzie dawał uprawnienia państwom UE na wprowadzenie do krajowych przepisów dodatkowych warunków wpływających na ograniczenie prowadzenia działalności jako przedstawiciel celny. Działanie takie powinno więc zapewnić większą konkurencję, a w efekcie niższe ceny obsługi celnej. Także uprawnienie do stosowania odprawy scentralizowanej będzie szersze. Stosownie do ZKC odprawa scentralizowana będzie mogła mieć również zastosowanie w sytuacji transakcji dokonywanych na terenie jednego kraju, ale w lokalizacji kilku urzędów celnych. Na podstawie zmodernizowanych przepisów towary będą mogły być przedstawiane do odprawy na terenie właściwości wielu naczelników UC, podczas gdy deklaracje celne związane z dopuszczeniem do obrotu będą przedstawiane tylko w jednym urzędzie celnym właściwym ze względu na siedzibę importera.