Pomocą publiczną rządzą ostre reguły

W całej Unii straciły na znaczeniu dawne podziały na pomoc horyzontalną, regionalną oraz sektorową. Kluczową kwestią jest natomiast to, czy udzielenie pomocy wymaga zgody Komisji Europejskiej, czy też państwo członkowskie może udzielać jej bez zgody. Pomoc, która nie wymaga zgłoszenia, to przede wszystkim pomoc de minimis oraz objęta wyłączeniami grupowymi. Takiej udziela się w Polsce dużo, przeważnie dzięki zaangażowaniu środków z funduszy strukturalnych.

Nie zawsze. Wszystko zależy od tego, czy działalność, w związku z którą następuje transfer środków, jest działalnością gospodarczą. Jeżeli beneficjent prowadzi działalność gospodarczą, musi się generalnie liczyć z koniecznością przestrzegania przepisów w ramach trzech reżimów: programów operacyjnych, programów pomocowych oraz czysto proceduralnych ram dotyczących ubiegania się o pomoc publiczną. W praktyce bywa to kłopotliwe dla przedsiębiorców, szczególnie małych i średnich.

Przepisy dotyczące funduszy strukturalnych i programów operacyjnych zamieszczone są na stronach Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, natomiast regulacje w zakresie pomocy publicznej można znaleźć na stronie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Podział na pomoc wymagającą notyfikacji i takiej notyfikacji niewymagającą bierze się stąd, że Komisja Europejska pewne rodzaje wsparcia traktuje jako standardowe, tzn. takie, które nie wymagają każdorazowej szczegółowej oceny, gdyż nie wpływają na rynek wewnętrzny. Przykładem jest wsparcie udzielane w ramach reguły de minimis (limit pomocy de minimis to 200 tys. euro w ciągu trzech lat). Nie wymaga także notyfikacji pomoc objęta tzw. wyłączeniami grupowymi - zgodna z rozporządzeniem KE 800/2008. Na podstawie wieloletnich doświadczeń Komisja uznała bowiem, że taka pomoc jest zgodna z rynkiem wewnętrznym, czyli dopuszczalna.

Najczęściej wtedy, gdy udzielana jest pomoc o dużej wartości, np. na inwestycje czy też na ochronę środowiska. Notyfikacji wymaga również pomoc na ratowanie lub restrukturyzację firmy. Takie wsparcie z założenia wywiera najdalej idący wpływ na rynek wewnętrzny, ponieważ pozwala na kontynuowanie działalności przez podmioty, które w normalnych warunkach rynkowych musiałyby zostać zlikwidowane. Oprócz tego, notyfikacji wymagają też programy pomocowe niedotyczące pomocy de minimis lub objętej wyłączeniami grupowymi.

Ze zgłoszeniem projektów programów pomocowych lub pomocy indywidualnej do KE wiąże się konieczność przeprowadzenia niekiedy długotrwałego postępowania. Dla sprawności całego procesu szczególnie istotne jest, by dokumentacja przekazywana Komisji była spójna i zawierała wyjaśnienia pozwalające na uznanie pomocy za zgodną z rynkiem wewnętrznym.

Wiele zależy od charakteru projektu, z którym związana jest pomoc i jej przeznaczenie. Przykładowo Komisja bada niezbędność pomocy, a więc to, czy bez niej projekt zostałby zrealizowany, proporcjonalność, a więc to, czy pomoc jest ograniczona do minimum, a także to, czy stanowi rzeczywistą zachętę do podejmowania działań. Jest wiele szczegółowych reguł, które stosuje KE dla wykazania wymienionych kryteriów. Dodatkowo zgodność z rynkiem wewnętrznym to także zgodność z innymi politykami UE. Nie ulega jednak wątpliwości, że w projektach, które wymagają notyfikacji, Komisja dąży do weryfikacji tego, czy naruszenie konkurencji jest równoważone przez pozytywne efekty, np. rozwój regionalny czy wzrost innowacyjności.

Obowiązuje tu wspomniana reguła, że notyfikacji podlega każda pomoc niebędąca de minimis i nieobjęta wyłączeniami grupowymi. Oprócz tego, notyfikacji podlega także pomoc dla każdego indywidualnego projektu, jeśli nie została ona wcześniej ujęta w programie pomocowym, jak np. w odniesieniu do projektów na budowę infrastruktury w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.

@RY1@i02/2011/082/i02.2011.082.130.004a.001.jpg@RY2@

Fot. Wojciech Górski

Andrzej Kaznowski, ekspert w Easy State Aid Kaznowski Stasiak Sp. j.

ROZMAWIAŁ STANISŁAW FURJAN