UE: Każdy ma prawo do rzetelnego procesu

Prawo do odmowy zeznań i uczestnictwa w rozprawie, obowiązkowy kontakt nieletnich oskarżonych z adwokatem, pomoc prawna dla osób zatrzymanych na podstawie europejskiego nakazu aresztowania. M.in. takie gwarancje procesowe przewiduje Komisja Europejska w nowym pakiecie legislacyjnym.

- Współpraca pomiędzy państwami członkowskimi w ramach trzeciego filaru w sprawach karnych skupiała się na elemencie represji karnej i ścigania. Z punku widzenia gwarancji procesowych była za słaba i niewystarczająca. Teraz Komisja pragnie zharmonizować także te elementy - tłumaczy Zbigniew Krüger, adwokat z kancelarii Krüger & Partnerzy, członek Europejskiego Stowarzyszenia Adwokatów Karnistów.

Celem propozycji jest zapewnienie każdemu obywatelowi UE dostępu do sprawiedliwego procesu karnego niezależnie od miejsca pobytu. Dyrektywa wzmacniająca zasadę domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie zakłada, że ciężar dowodu spoczywa na prokuraturze, a sam oskarżony może odmówić składania zeznań. Komisja przygotowała też pakiet praw dla nieletnich, którym podczas procesu mogą towarzyszyć rodzice, a przesłuchania nie mogą się odbywać publicznie.

- Zaletą takich regulacji jest to, że obywatel będzie wiedział, jakie minimalne prawa mu przysługują w czasie postępowania w innym kraju członkowskim. Prawo krajowe może te gwarancje zwiększać, ale nie może być sprzeczne z poziomem zapewnionym przez prawo europejskie - mówi dr Łukasz Chojniak, adwokat, karnista z Uniwersytetu Warszawskiego.

- KE chce zwiększać gwarancje, a my poszliśmy o krok w tył. Kiedyś art. 79 k.p.k. stanowił, że w przypadku, kiedy osoba nie włada językiem polskim, ma prawo do skorzystania z obrony obligatoryjnej. W obecnym brzmieniu przepisu jest to ograniczone - wskazuje mec. Krüger.

Do tej pory, w ramach zwiększenia zabezpieczeń w postępowaniu karnym wprowadzono dyrektywy dotyczące zapewnienia podejrzanym dostępu do tłumaczeń ustnych i pisemnych, prawa do informacji czy korzystania z pomocy adwokata bądź organów konsularnych w przypadku zatrzymania.

Joanna Kowalska

 joanna.kowalska@infor.pl