Nowa broń w walce z kartelami

@RY1@i02/2014/096/i02.2014.096.215000300.802.jpg@RY2@

Jarosław Fidala associate, Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp.k.

Obecnie przedsiębiorca prowadzący działalność rynkową w sposób, który faktycznie lub potencjalnie prowadzi do ograniczenia konkurencji, ściąga na siebie ryzyko surowych sankcji pieniężnych. Mogą one wynosić nawet do 10 proc. rocznych przychodów - jego lub grupy kapitałowej, której jest on częścią.

Ryzyko to jest realne i powstaje niezależnie od skali działalności przedsiębiorców czy sektora ich aktywności. Dowodem jest praktyka polskiego organu antymonopolowego, który w ostatnim czasie nałożył na przedsiębiorców rozmaitych branż kary pieniężne za stosowanie praktyk antykonkurencyjnych w wysokości prawie 200 mln zł.

Sankcja: odszkodowanie

Przyjęcie 17 kwietnia 2014 r. przez Parlament Europejski dyrektywy w sprawie niektórych przepisów regulujących dochodzenie roszczeń odszkodowawczych z tytułu naruszenia prawa konkurencji państw członkowskich i Unii Europejskiej sprawiło, że oprócz ryzyka sankcji pieniężnych, mających wymiar publicznoprawny i nakładanych przez organy państwowe, po stronie przedsiębiorców pojawiło się dodatkowe, istotne ryzyko: zapłaty odszkodowania podmiotom poszkodowanym ich zachowaniem.

Zgodnie bowiem z założeniami dyrektywy przedsiębiorcy naruszający prawo konkurencji w drodze stosowania praktyk antykonkurencyjnych powinni odpowiadać za naruszenie prawa konkurencji w szerokim zakresie - zarówno wobec kontrahentów i konsumentów, jak i wszelkich innych podmiotów trzecich doznających uszczerbku w wyniku stosowania niedozwolonej praktyki. Oznacza to zatem, że jeżeli np. producenci ustalą wspólnie ceny sprzedawanych przez siebie towarów, to w takim przypadku każdy podmiot, który zapłacił wskutek tego ustalenia cenę inną niż ta, która zostałaby zapłacona, gdyby nie doszło do ustalenia, będzie miał prawo żądać zapłaty stosownego odszkodowania. Prawo to dotyczy zarówno konsumentów kupujących towary, jak i dystrybutorów odsprzedających te towary konsumentom.

Narzędzia dla poszkodowanych

Dyrektywa przewiduje ponadto rozwiązania ułatwiające dochodzenie odszkodowań. Polegać będą one m.in. na:

wmożliwości uzyskania przez poszkodowanych sądowego nakazu ujawnienia dowodów określonych kategorii od podmiotów naruszycieli w celu wykazania, iż naruszenie miało miejsce;

wwprowadzeniu relatywnie długich terminów przedawnienia roszczeń odszkodowawczych: mają one wynosić co najmniej 5 lat od dnia, w którym zaprzestano naruszenia, a poszkodowany uzyskał wiedzę o konkretnych okolicznościach z tym związanych;

wustanowieniu zasady solidarnej odpowiedzialności wszystkich naruszycieli względem poszkodowanych, co oznacza, że każdy z naruszycieli stanie się odpowiedzialnym za szkodę w pełnej wysokości, a poszkodowany będzie mógł dochodzić jej naprawienia od każdego z nich osobno, dopóki jego roszczenie nie zostanie w pełni zaspokojone;

wzagwarantowaniu poszkodowanym prawa do pełnego odszkodowania obejmującego faktyczną stratę, utracone korzyści (zyski) oraz odsetki za okres do kiedy odszkodowanie nie zostanie wpłacone;

wwprowadzeniu domniemania, że zmowy (kartele), stanowiące najcięższe praktyki antykonkurencyjne, powodują szkodę.

Przepisy dyrektywy wejdą w życie po uzyskaniu akceptacji Rady, zaś każde z państw członkowskich będzie miało maksymalnie dwa lata na ich wprowadzenie do krajowych systemów prawnych. To oznacza, że przedsiębiorcy już teraz powinni podjąć odpowiednie środki zaradcze, które uchronią ich przed ryzykiem wypłaty odszkodowań, dostosowując swoje zachowania do wymogów konkurencji. Szeroki zakres nowych regulacji, przejawiający się m.in. w długich okresach przedawnienia i surowych zasadach odpowiedzialności, wkłada bowiem w ręce wszystkich podmiotów poszkodowanych silną broń: skuteczny mechanizm ochrony prawnej przed negatywnymi skutkami nielegalnych działań przedsiębiorców.

Jarosław Fidala

associate, Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp.k.