Audytor nie tylko z wielkiej czwórki

Z umów kredytowych będą musiały zniknąć zapisy ograniczające wybór firmy audytorskiej przez kredytobiorcę. Tak wynika z planowanych zmian prawa unijnego.

Banki dość powszechnie stosują w umowach kredytowych klauzule, w których zastrzegają, że roczne sprawozdanie finansowe kredytobiorcy zostanie zbadane przez audytora z jednej z firm "wielkiej czwórki" (Deloitte, EY, KPMG i PwC). Klauzula ta jest określana jako "big fur-only".

Bez Big Four-only

W Brukseli osiągnięte zostało porozumienie w sprawie reformy rynku audytorskiego. Do dyrektywy 2006/43/WE zostanie dodany art. 37 ust. 3 zakazujący stosowania w umowach postanowień ograniczających wspólnikom lub akcjonariuszom wybór firmy audytorskiej w celu przeprowadzenia ustawowo wymaganego audytu.

Zmiany mają być poddane pod głosowanie Parlamentu Europejskiego i Rady UE jeszcze w tym półroczu. Od momentu wejścia w życie dyrektywy państwa członkowskie będą miały dwa lata na wdrożenie jej postanowień.

Unijne porozumienie oznacza, że tego typu klauzule mogą stać się nieważne. Celem jest dekoncentracja rynku audytorskiego i usunięcie barier dostępu dla małych i średnich przedsiębiorców.

Z opublikowanych na stronie internetowej Komisji Europejskiej badań przeprowadzonych na potrzeby planowanej zmiany wynika, że rynek branży audytorskiej jest silnie zdominowany przez wielką czwórkę. W większości państw unijnych jej audytorzy odpowiadają za badania sprawozdań finansowych ponad 80 proc. dużych spółek giełdowych. W odniesieniu do spółek nienotowanych procent jest niższy, ale nie zmienia to faktu, że rynek audytorski został w znaczącej części podzielony pomiędzy kilka międzynarodowych korporacji.

Bez zgody banku

Pozostaje pytanie, jak będą traktowane klauzule - również często spotykane w obrocie kredytowym - które wprawdzie nie ograniczają wprost wyboru firmy audytorskiej, ale wymagają za każdym razem uzyskania zgody banku. W praktyce może to również ograniczać lub wręcz całkowicie wyłączyć swobodę decyzyjną kredytobiorcy. Mając jednak na uwadze cel planowanej regulacji, można zakładać, że kwestionowane będą również takie klauzule, które pośrednio będą ograniczały wybór firmy audytorskiej.

Klauzule ograniczające wybór firmy audytorskiej do wielkiej czwórki lub uzależniające ten wybór od zgody banku znajdują się również we wzorcowej dokumentacji kredytowej rekomendowanej przez Loan Market Association (LMA). Jeżeli zakaz wejdzie w życie, LMA najprawdopodobniej będzie rekomendować usunięcie tego typu klauzul. Organizacja wstrzymuje się jednak z dokonywaniem zmian we wzorcach do czasu ogłoszenia ostatecznego kształtu planowanej reformy.

Inne zmiany

Odebranie bankom możliwości powierzenia audytu zaufanym firmom będzie rekompensowane przepisami, które mają wpłynąć na podniesienie jakości usług audytorskich oraz zwiększenie niezależności audytorów - takie są główne założenia planowanej reformy.

Przy okazji ma być również wprowadzony system ułatwiający uznawanie uprawnień firm audytorskich, zatwierdzonych zgodnie z prawem jednego z państw członkowskich w innych państwach członkowskich. W planach jest też usprawnienie krajowego nadzoru nad rynkiem audytorskim oraz współpraca organów nadzoru na poziomie unijnym.

Ważne

Unijne porozumienie oznacza, że klauzule wskazujące wybór firmy audytorskiej spośród "Wielkiej Czwórki" mogą stać się nieważne

Łukasz Szegda, Marta Stachurska

kancelaria Wardyński i Wspólnicy

dgp@infor.pl