Potrzebna jest kampania informacyjna, która zmieni wizerunek sygnalistów w Polsce na bardziej pozytywny, nie kojarzony z donosicielstwem, lecz z poświęceniem

Marcin Waszak koordynator projektu forumIdei Fundacja im. Stefana Batorego

Za sprawą dyrektywy w Polsce może pojawić się dużo nieistniejących wcześniej rozwiązań prawnych i instytucjonalnych. Wśród nich jest regulacja trzech ścieżek zgłaszania nieprawidłowości: wewnątrz organizacji, do zewnętrznych organów oraz do opinii publicznej. Wiąże się z tym obowiązek dla przedsiębiorstw zatrudniających co najmniej 50 pracowników oraz podmiotów publicznych posiadania stosownych procedur, odpowiadających określonym w dyrektywie standardom. Dodatkowo należałoby ustanowić organy zewnętrzne kompetentne do odbierania zgłoszeń sygnalistów i do weryfikacji sformułowanych w nich zarzutów. Muszą zostać wprowadzone regulacje, które zapewnią sygnaliście prawo do odszkodowań, zadośćuczynień i środków naprawczych w sytuacji, gdy na skutek zgłoszenia pogorszyła się jego pozycja zawodowa, doznał szkód materialnych i krzywd zdrowotnych. Dyrektywa wymusza wzmocnienie pozycji pracownika w relacji z pracodawcą, który chciałby go niesłusznie zwolnić lub w inny sposób ukarać za to, że ujawnił niewygodną prawdę. Temu służy m.in. zrzucenie ciężaru dowodowego na pracodawcę, który będzie musiał wykazać, że zwolnienie pracownika nie dokonało się w związku z ujawnieniem nieprawidłowości oraz zakaz działań odwetowych na sygnaliście pod groźbą kary. Nową formą ochrony sygnalisty będzie też zwolnienie go z odpowiedzialności prawnej, gdy ujawnienie nieprawidłowości będzie wiązać się ze złamaniem obowiązujących go klauzul poufności.

Jak duży zakres swobody ma polski rząd? Czy dyrektywa wskazuje jakieś kierunki, w których powinna iść krajowa regulacja?