Czy notariusz poświadczy dziedziczenie także po śmierci jednego ze spadkobierców

W 1999 roku zmarła spadkodawczyni, która nie zostawiła testamentu. Na podstawie ustawy spadek powinien przypadać mężowi oraz dwójce dzieci. W 2003 roku umarł drugi z rodziców.

- Czy w takim przypadku notariusz może stwierdzić dziedziczenie - pyta pan Karol z Łodzi.

Tak. Poświadczenie dziedziczenia przez notariusza jest możliwe także wówczas, gdy jeden ze spadkobierców już nie żyje. Wtedy u notariusza muszą się stawić wszyscy jego spadkobiercy. Zdaniem Sądu Najwyższego (SN) ograniczenie możliwości poświadczenia do sytuacji, gdy wszyscy spadkobiercy żyją, byłoby sprzeczne z wykładnią celowościową, funkcjonalną i niweczyłoby reformę wprowadzającą ten alternatywny sposób ustalenia praw do spadku (uchwała SN z 17 listopada 2009 r., sygn. akt III CZP 89/09). Oznacza to, że notariusz może sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia także wtedy, gdy jeden ze spadkobierców powołanych do dziedziczenia już nie żyje.

Zgodnie z przepisami notariusz poświadcza dziedziczenie ustawowe i testamentowe tylko po osobie, która zmarła po 1 lipca 1984 r. Nie może poświadczyć dziedziczenia testamentowego na podstawie testamentu szczególnego (np. ustnego albo sporządzonego przed dowódcą statku morskiego lub samolotu). W dodatku spadkobiercy nie powinni prowadzić sporu co do praw do spadku i wysokości swoich udziałów. Muszą też wszyscy stawić się osobiście na sporządzenie aktu poświadczenia. Dlatego przeprowadzenie procedury u notariusza nie będzie możliwe, wówczas gdy spadkobierca osobiście nie stawi się i przyśle pełnomocnika, albo mieszka za granicą i nie będzie chciał przyjechać do kraju, aby osobiście uczestniczyć w czynnościach w kancelarii notarialnej.

Zanim rozpocznie się procedura potwierdzania nabycia spadku przez notariusza, spadkobiercy muszą przedłożyć odpowiednie dokumenty. Konieczne będą odpis aktu zgonu, odpisy aktów stanu cywilnego spadkobierców ustawowych, oryginał testamentu w razie dziedziczenia testamentowego oraz inne dokumenty, które mogą mieć wpływ na ustalenie prawa do spadku.

Następnie notariusz sporządza protokół dziedziczenia w obecności wszystkich spadkobierców. Dołącza do niego złożone wcześniej przez spadkobierców dokumenty.

Potem sporządza akt poświadczenia dziedziczenia, który podpisuje notariusz, i wszystkie osoby biorące udział w spisywaniu protokołu dziedziczenia. Sporządzony i podpisany akt notariusz przekazuje do rejestru aktów poświadczenia dziedziczenia, który prowadzi Krajowa Rada Notarialna.

Łukasz Sobiech

Podstawa prawna

Ustawa z 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 189, poz. 1158).