Jakie są koszty podziału nieruchomości obciążonej hipoteką

Hipoteka jest ustanawiana na podstawie wpisów do ksiąg wieczystych, które są prowadzone przez sądy rejonowe, właściwe ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Wpisy dotyczące hipotek są uwidaczniane w dziale IV ksiąg wieczystych. Zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece istnieje możliwość podziału nieruchomości obciążonej hipoteką. W takim przypadku hipoteka obciążająca dotychczas nieruchomość obciąża wszystkie nieruchomości utworzone przez podział (tzw. hipoteka łączna). Koszty sądowe dotyczące podziału nieruchomości obciążonej hipoteką będą kształtować się odmiennie w zależności od stanu prawnego nieruchomości i tego, czy nieruchomości powstałe na skutek podziału pozostaną własnością dotychczasowego właściciela, czy też w drodze czynności prawnej przejdą na nowego nabywcę.

W każdym z wymienionych powyżej wariantów, w przypadku gdy nieruchomość obciążona hipoteką składa się z jednej działki ewidencyjnej, a istnieje możliwość jej podziału, należy w pierwszej kolejności dokonać podziału nieruchomości w trybie przewidzianym przepisami ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Po uprawomocnieniu decyzji podziałowej kolejną czynnością będzie złożenie wniosku o ujawnienie podziału nieruchomości w sądzie rejonowym prowadzącym księgę wieczystą dla nieruchomości, tj. wniosku o sprostowanie działu I księgi wieczystej. Zgodnie z ustawą z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych koszt złożenia takiego wniosku wynosi 60 złotych (art. 44 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach). Do wniosku należy dołączyć wymagane dokumenty: wypis z rejestru gruntów, mapy geodezyjne oraz decyzję podziałową. Dopiero po wpisaniu odrębnych działek do działu I księgi wieczystej będzie możliwe złożenie wniosku o odłączenie wskazanej nieruchomości i założenie dla niej nowej księgi wieczystej. Od wniosku o odłączenie nieruchomości i założenie księgi wieczystej przez dotychczasowego właściciela pobiera się jedną opłatę stałą również w kwocie 60 złotych (art. 44 ust. 2 ustawy o kosztach). W przypadku gdy dodatkowo dojdzie do zmiany w zakresie prawa własności i wniosek będzie obejmował zarówno założenie księgi wieczystej, jak i wpis nowego właściciela nieruchomości, wówczas łączna opłata będzie wynosiła 260 złotych (art. 44 ust. 2 w zw. z art. 42 ust. 1 ustawy o kosztach).

Do zmiany w zakresie prawa własności może dojść na skutek nabycia nieruchomości odłączonej od pierwotnej nieruchomości obciążonej hipoteką przez nowego nabywcę w drodze określonej czynności prawnej, takiej jak np. umowa sprzedaży czy darowizny. Należy przy tym pamiętać, że nabycie na podstawie obu ww. umów wymaga zachowania formy aktu notarialnego. W praktyce oznacza to, że opłaty od wniosku skierowanego do sądu zostaną pobrane przez notariusza, który jest zobowiązany przesłać z urzędu sądowi właściwemu do prowadzenia ksiąg wieczystych wypis aktu notarialnego zawierający wniosek o wpis do księgi wieczystej wraz z dokumentami stanowiącymi podstawę wpisu. Na marginesie wspomnieć należy, że jeżeli ze względu na swoją sytuację majątkową wnioskodawca (osoba wnosząca o dokonanie wpisu) nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, to może ubiegać się o zwolnienie od kosztów sądowych przez sąd lub referendarza sądowego.

W sytuacji gdy nieruchomość obciążona hipoteką składa się z dwóch lub więcej odrębnych działek, po dokonaniu podziału w trybie administracyjnym od razu można złożyć wniosek do sądu o odłączenie wydzielonych nieruchomości i założenie dla nich nowych ksiąg wieczystych.

@RY1@i02/2009/215/i02.2009.215.087.0005.001.jpg@RY2@

Monika Hilczer-Chojnacka, radca prawny, Kancelaria radcy prawnego w Warszawie

Fot. Wojciech Górski

AJ

Ustawa z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 124, poz. 1361 ze zm.).