Czy należy się odszkodowanie od gminy

Czytelnik wynajmował swoje mieszkanie lokatorom, którzy przez ponad pół roku zalegali z czynszem.

- Mam wyrok eksmisyjny, jednak nie mogę wyprowadzić dłużników, bo gmina nie ma lokalu socjalnego. Czy należy mi się za to odszkodowanie - pyta Jan z Wrocławia.

Tak. Gmina ponosi pełną odpowiedzialność wobec właściciela lokalu objętego wyrokiem eksmisyjnym za niedostarczenie lokalu socjalnego. Obowiązek wypłaty odszkodowań wynika z art. 18 ust. 5 ustawy o ochronie praw lokatorów. Odszkodowanie dla właściciela ma pokryć straty poniesione z powodu braku możliwości wynajęcia lokalu na wolnym rynku.

Z uwagi na to, że pojawiły się wątpliwości odnośnie do konstytucyjności przepisu tworzącego ten obowiązek, zbadaniem jego legalności zajął się Trybunał Konstytucyjny. W dniu 8 kwietnia 2010 r. rozpoznał on pytanie prawne Sądu Rejonowego w Grudziądzu. Zdaniem sądu pytającego ustawodawca przerzucił wyłącznie na gminy ciężar ponoszenia konsekwencji braku lokali socjalnych na rynku. Nie stworzył jednocześnie żadnego sprawnie działającego systemu pozwalającego na zaangażowanie środków z budżetu państwa, dzięki któremu gminy mogłyby pozyskiwać środki publiczne na stworzenie odpowiedniego dostępu obywateli do lokali socjalnych.

Trybunał orzekł, że prawo do żądania odszkodowania od gminy za niedostarczenie lokalu socjalnego jest zgodne z konstytucją. Podkreślił, że odpowiedzialność odszkodowawcza gminy jest związana z jednym z jej podstawowych zadań, jakim jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty samorządowej, w tym dostarczanie lokali socjalnych w celu realizacji wyroków eksmisyjnych. Trybunał stwierdził także, że na wykonywanie każdego zadania składa się wiele czynności o różnym charakterze. Zazwyczaj powoduje to konieczność ponoszenia różnorodnych wydatków budżetowych. A zatem nie można automatycznie utożsamiać wydatków budżetowych z określonego tytułu ani ich ewentualnego wzrostu z zadaniem gminy w konstytucyjnym znaczeniu tego zwrotu. Możliwość wypłaty wyższych odszkodowań nie oznacza, że zmieniony został zakres zadań i kompetencji gmin. Nie może też przesądzać o niekonstytucyjności kwestionowanego przepisu (więcej: www.trybunal.gov.pl).

Adam Makosz

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt P 1/08 (Dz.U. z 2010 r. nr 75, poz. 488).