Czy adwokat z urzędu sam ściągnie wynagrodzenie

Czytelniczka chce wystąpić o przyznanie jej adwokata z urzędu.

- Czy w razie wygrania sprawy przeciwnik procesowy musi zapłacić koszty adwokackie? Czy adwokat może sam ściągnąć należną mu kwotę z kosztów zasądzonych na rzecz strony - pyta pani Anna z Białegostoku.

Tak. Adwokat ustanowiony z urzędu ma takie uprawnienia. Teraz przysługują mu one wówczas, gdy został przyznany stronie zwolnionej od kosztów sądowych. Natomiast od 19 kwietnia 2010 r. będą je mieli również profesjonalni pełnomocnicy ustanowieni z urzędu dla strony, która nie została w całości lub w części zwolniona przez sąd od kosztów sądowych. Przyznały im je przepisy noweli do kodeksu postępowania cywilnego.

Koszty adwokackie i radcy prawnego sąd zasądza na rzecz strony reprezentowanej przez adwokata, natomiast nie zasądza ich bezpośrednio na rzecz profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast profesjonalny pełnomocnik ma prawo - z wyłączeniem strony - ściągnąć sumę należną mu tytułem wynagrodzenia i zwrotu wydatków z kosztów zasądzonych na rzecz swojego mocodawcy od przeciwnika. W razie egzekucji z kosztów przypadających od przeciwnika procesowego - należnościom adwokatów i radców prawnych ustanowionym z urzędu przysługuje pierwszeństwo przed roszczeniami osób trzecich.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wykształciło się stanowisko, że adwokatowi i radcy prawnemu nie przysługują koszty pomocy prawnej udzielonej stronie wówczas, gdy pełnomocnik uchybił podstawowym zasadom staranności i profesjonalizmu (m.in. postanowienie SN z 18 marca 1999 r., sygn. akt I CKN 1046/97). SN uznał też, że w sprawie, w której kosztami procesu został obciążony przeciwnik procesowy strony, której przyznano pomoc z urzędu, koszty zostają zasądzone na rzecz adwokata, który wniósł skargę kasacyjną, nawet wtedy, gdy na rozprawie przed SN zastępował go inny adwokat (wyrok SN z 15 listopada 1996 r., sygn. akt II CKN 10/96).

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

Art. 1 pkt 6 ustawy z 17 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r. nr 7, poz. 45). Zacznie obowiązywać od 19 kwietnia 2010 r.