Czy dłużnik dokonujący spłaty zadłużenia bezpośrednio na rzecz wierzyciela ponosi koszty egzekucji

Opłata egzekucyjna należna komornikowi ma charakter wynagrodzenia za wykonane przez komornika w toku postępowania egzekucyjnego czynności. Po spłacie długu komornik umarza postępowanie egzekucyjne i ustala koszty tego postępowania. W praktyce jednak wielu dłużników nie ma pewności, czy muszą ponieść koszty egzekucji, jeżeli sami spłacą wierzyciela.

Wyjaśnijmy, że w sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową, obliczoną w procentowej wysokości wartości wyegzekwowanego świadczenia. Wysokość należnej komornikowi opłaty określają w szczególności przepisy art. 49 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Co do zasady opłata należna jest komornikowi w przypadku wyegzekwowania świadczenia. Jest ona zatem uzależniona od efektywności egzekucji i nie może być oderwana od rezultatów prowadzonej egzekucji. Skoro dłużnik sam uregulował dług, to co do zasady nie powinien ponosić kosztów bezskutecznego faktycznie postępowania egzekucyjnego. W sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych, w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela oraz w sytuacji, gdy wierzyciel w ciągu roku nie dokonał czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia postępowania, komornik na podstawie art. 49 ust. 2 wspomnianej ustawy pobiera jednakże od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 5 proc. wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania, jednak nie niższej niż 1/10 i nie wyższej niż dziesięciokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Jeśli wierzyciel wniesie o umorzenie egzekucji, albowiem dłużnik spłacił go w całości, komornik może obciążyć dłużnika opłatą równą 1/10 i nie wyższą niż dziesięciokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

W sytuacji umorzenia postępowania egzekucyjnego z urzędu, a nie na żądanie wierzyciela, zastosowanie znajdowałby art. 49 ust. 5 cytowanej ustawy. Przepis ten stanowi, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z innych przyczyn, niż wskazane w art. 49 ust. 2, komornik nie pobiera opłaty od tej części świadczenia, która nie została wyegzekwowana. Postępowanie zostanie umorzone z urzędu między innymi, gdy dłużnik zażąda powództwem przeciwegzekucyjnym pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności, gdyż zobowiązanie wygasło. Tym samym przy umorzeniu postępowania z urzędu, komornik nie miałby uprawnienia do obciążenia dłużnika opłatą egzekucyjną, gdyż żadnej kwoty nie wyegzekwował.

Okres przedawnienia roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu wynosi 10 lat. Wynika to z przepisów kodeksu cywilnego. Warto jednak pamiętać, że każde podjęcie na drodze prawnej egzekucji roszczenia powoduje przerwanie biegu przedawnienia i zaczyna ono biec od nowa.

Umorzenie egzekucji powoduje uchylenie dokonanych już czynności egzekucyjnych, a nie wygaśnięcie egzekwowanego zobowiązania. Umorzenie nie pozbawia tym samym wierzyciela możliwości wszczęcia ponownej egzekucji, chyba że z innych przyczyn egzekucja jest niedopuszczalna. Od dnia prawomocnego umorzenia postępowania egzekucyjnego na nowo biegnie dziesięcioletni okres przedawnienia. Sytuacja ta nie dotyczy jednak przypadku umorzenia postępowania z mocy samego prawa. Uznaje się bowiem, że w tym wypadku nie nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia. Kwestie te regulują przepisy kodeksu postępowania cywilnego.

adwokat, partner w kancelarii BSJP Taylor Wessing

@RY1@i02/2010/017/i02.2010.017.087.002b.001.jpg@RY2@

Maciej Prusak, adwokat, partner w kancelarii BSJP Taylor Wessing

Rozmawiał Krzysztof Tomaszewski

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 167, poz. 1191 z późn. zm.).

Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Ustawa z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r., nr 43, poz. 296 z późn. zm.).