Jak można uchylić się od skutków prawnych oświadczenia woli

@RY1@i02/2011/105/i02.2011.105.207.007b.001.jpg@RY2@

Radosław Pluciński, radca prawny, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna, Oddział we Wrocławiu

Ugoda graniczna zawarta przed geodetą definitywnie kończy spór graniczny i ma moc ugody sądowej. Jej zawarcie skutkuje wydaniem przez organ prowadzący postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości decyzji o umorzeniu postępowania. Decyzję taką można zaskarżyć w postępowaniu administracyjnym.

W dokumencie ugody zamieszcza się w szczególności opis przedmiotu sporu z podaniem granic wskazanych przez strony oraz wynikających z dokumentacji, opis poczynionych w tym zakresie przez strony wzajemnych ustępstw, a także szczegółowy opis przebiegu granicy uznanej za obowiązującą po podpisaniu aktu ugody. Niezbędne jest również złożenie podpisów zarówno przez strony, jak i przez geodetę, gdyż dopiero od chwili złożenia podpisów przez wszystkie wskazane podmioty ugoda wywiera skutki prawne. Zawarcie w akcie ugody wszystkich niezbędnych elementów jest o tyle istotne, że ich brak może stanowić podstawę do jej kwestionowania. Wzruszenie ugody granicznej zawartej w postępowaniu administracyjnym może nastąpić wyłącznie według zasad określonych przez prawo cywilne, w postępowaniu przed sądem powszechnym. Wyrok unieważniający ugodę zawartą przed upoważnionym geodetą stwarza sytuację taką, jakby ugoda nie została zawarta. Jest to podstawa do wznowienia postępowania rozgraniczeniowego.

Wzruszenie postanowień samej ugody granicznej zawartej w postępowaniu administracyjnym może nastąpić także według zasad określonych przez przepisy kodeksu cywilnego regulujących kwestię wad oświadczeń woli. Zalicza się do nich: brak świadomości lub swobody, pozorność czynności prawnej, błąd, zniekształcenie oświadczenia przez posłańca, podstęp oraz groźba. Wada oświadczenia woli może powodować bezwzględną nieważność czynności prawnej, może też stanowić podstawę do uchylenia się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli.

Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli w przypadku zawarcia ugody granicznej następuje przez oświadczenie złożone drugiej stronie na piśmie. Uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu - z upływem roku od jego wykrycia, a w razie groźby - z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał. W zakresie błędu zastosowanie ma art. 918 k.c., zgodnie z którym uchylenie się od skutków prawnych ugody zawartej pod wpływem błędu jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy błąd dotyczy stanu faktycznego, który według treści ugody obie strony ugody uważały za niewątpliwy, a spór albo niepewność nie powstałyby, gdyby w chwili zawarcia ugody strony wiedziały o prawidłowym stanie rzeczy. Przykładowo błędne określenie znaku granicznego - głazu na działce, który jak się okazało, iż został przeniesiony w trakcie budowy w inne miejsce, o czym strony ugody nie wiedziały.

W każdym z omawianych powyżej przypadków możliwe jest wystąpienie do właściwego sądu z powództwem o ustalenie.

lj