Skutki obciążenia hipoteką

Kwestię hipotek regulują art. 999 par. 1 oraz 1003 par. 2 k.p.c., które określają, jakie znaczenie ma prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności. Przenosi ono własność nieruchomości na nabywcę, jest tytułem egzekucyjnym do wprowadzenia go w posiadanie. Ponadto jest podstawa ujawnienia własności nabywcy przez wpis w księdze wieczystej lub złożenie do zbioru dokumentów. Na podstawie samego postanowienia o przysądzeniu własności wykreśla się wszystkie hipoteki obciążające nieruchomość, jeżeli w postanowieniu stwierdzono zapłacenie przez nabywcę całej ceny nabycia gotówką. Dlatego - jeśli nabywca w ten sposób właśnie uiszcza cenę nabycia - istnieje szybka możliwość wykreślenia hipotek z księgi wieczystej.

Gdy zabraknie w postanowieniu o przysadzeniu własności podkreślenia, że cena nabycia zostało uiszczona gotówką, to zainteresowany może wnieść powództwo o uzgodnienie stanu prawnego wynikającego z księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Nabywca nieruchomości powinien też sprawdzić, czy w księdze wieczystej nie ma wzmianek o wnioskach o wpis. Ciekawym przypadkiem jest bowiem hipoteka wpisana do księgi wieczystej już po przysądzeniu własności, choćby nawet wniosek o jej wpis został złożony jeszcze przed uprawomocnieniem się tego przysądzenia. Sąd Najwyższy stwierdził, że postanowienie o przysadzeniu własności nie jest podstawa do wykreślenia takiej hipoteki (postanowienie z 21 września 2011 r., sygn. I CSK 32/11).

Inny znaczący przypadek, kiedy nie dochodzi do wykreślenia hipotek na podstawie postanowienia o przysądzeniu własności ma miejsce wtedy, gdy nabywca zalicza na poczet ceny nabycia własne lub cudze wierzytelności (w trybie art. 968 k.p.c.).