Każdy zajrzy do ksiąg wieczystych, ale nie każdy je przeszuka

Wszystko wskazuje na to, że pod koniec roku doczekamy kolejnych usprawnień systemu danych o gruntach, budynkach i lokalach. Przewiduje to dopiero co ogłoszona w Dzienniku Ustaw nowelizacja z 24 maja 2013 r. ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. poz. 941), wchodząca w życie 1 grudnia 2013 r.

Wiedza z internetu

Przypomnę, bo wiem, że bynajmniej nie do wszystkich przedsiębiorców ta informacja trafiła: księgi wieczyste prowadzone w formie elektronicznej można przeglądać za pośrednictwem internetu, za darmo i bez konieczności wychodzenia z domu czy biura. Strony pozwalającego na to oficjalnego serwisu znajdują się pod adresem http://ekw.ms.gov.pl. Tyle tylko, że obecnie odbywa się to na podstawie rozporządzenia ministra sprawiedliwości, a parlamentarzyści uznali, iż materia zasługuje na regulację ustawową.

Przy okazji tej swoistej "przeprowadzki" przepisów dokonane zostały jednak pewne modyfikacje. Jak choćby ta, że oprócz wydawanych na wniosek odpisów ksiąg wieczystych prowadzonych w systemie informatycznym i zaświadczeń o zamknięciu takich ksiąg Centralna Informacja Ksiąg Wieczystych będzie wydawała również wyciągi. Innymi słowy, nie trzeba domagać się całej księgi, a tylko wybranych, potrzebnych akurat informacji. Nie przestaje również obowiązywać zasada, że owe odpisy i zaświadczenia (a od grudnia także wspomniane wyciągi) mają moc dokumentów wydawanych przez sąd. Zaczyna natomiast obowiązywać inna, dla użytkowników niezmiernie ważna: Otóż z chwilą wejścia ustawy w życie Centralna Informacja ma umożliwić im samodzielne wydrukowanie tych dokumentów za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. To jednak nie byłaby jeszcze żadna rewolucja, bo jeśli ktoś się uprze, to wydruk jest w stanie zrobić i dziś. Ważne jest to, że od grudnia br. wykonane samodzielnie, acz po uprzednim złożeniu wniosku do Centralnej Informacji, wydruki również zaczną mieć moc dokumentów wydawanych przez sąd. Warunek: będą posiadały cechy umożliwiające ich weryfikację z danymi zawartymi w centralnej bazie danych ksiąg wieczystych.

Bez kropki nad i

Jest jednak w nowelizacji i inna zmiana, dotycząca nie tyle przeglądania, ile wyszukiwania danych według kryteriów innych niż jej numer. Powiedzmy, znamy imię i nazwisko dłużnika albo potencjalnego kontrahenta i chcemy sprawdzić, czy jest właścicielem jakichś nieruchomości. Choć od strony technicznej taka operacja jest zdaje się od dawna wykonalna i wykonywana, to jednak prawodawca zazdrośnie strzeże udostępnienia jej zwykłym obywatelom. Ustawa z 24 maja stan ten tylko petryfikuje, dając dostęp do wyszukiwania wybranym instytucjom - sądom, prokuraturze, aparatowi skarbowemu, różnego rodzaju służbom, komornikom, notariuszom itp. - ale nie nam, szarym zjadaczom chleba. Moim zdaniem dochodzimy tu do bardzo ciekawego pytania, czym de facto jest jawność ksiąg wieczystych. Skoro księgi są jawne, to nie można postrzegać instrumentów usprawniających przeszukiwanie ich zawartości, choćby dla ustalania stanu majątkowego innych, za coś złego. Jeśli powiedziało się A, trzeba powiedzieć B. Wydaje się, że w dobie technologicznej rewolucji, a w takiej przyszło nam chyba żyć, państwo stać tu na więcej, niż tylko odejście od modelu, gdy potrzebne ludziom na co dzień dokumenty drukowane są za murami publicznych instytucji i podawane przez urzędnika zainteresowanemu przez okienko. Nie tylko etap podawania i spokojnie da się tu wyeliminować z pożytkiem dla wszystkich.

Czy stoją za tym problemy informatyczne nie do przezwyciężenia? A może obawa, że społeczeństwo hurmem ruszy do wyszukiwania ksiąg wieczystych, co doprowadzi do zatkania systemu? Czy raczej nieśmiertelna troska o ochronę danych osobowych, co by to pojęcie nie miało znaczyć? Czas pokaże.

Ważne

Oprócz wydawanych na wniosek odpisów ksiąg wieczystych prowadzonych w systemie informatycznym i zaświadczeń o zamknięciu takich ksiąg Centralna Informacja Ksiąg Wieczystych będzie wydawała również wyciągi

Paweł Wrześniewski

adwokat