Uwaga na klauzule niedozwolone w regulaminach

Podstawowym celem każdego przedsiębiorcy jest skłonienie jak największej liczby odbiorców do zakupu danych produktów lub usług. Bardzo ważnym i skutecznym elementem tej polityki są różnego rodzaju konkursy i promocje kierowane do potencjalnych klientów. Jednak każdy konkurs czy promocja wymagają stworzenia ram prawnych w formie regulaminów, które będą zgodne z obowiązującymi zasadami.

W przypadku regulaminów kierowanych do konsumentów niezwykle istotne jest, aby regulamin nie zawierał tzw. klauzul niedozwolonych, tj. postanowień, które kształtowałyby prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy. Jak bowiem stanowi art. 385¹ ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.; dalej k.c.), tego rodzaju postanowienia nie wiążą konsumentów. Co więcej, w razie uznania przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK), że dane postanowienie stanowi klauzulę niedozwoloną, jest ono wpisywane do rejestru klauzul niedozwolonych prowadzonego przez prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). Dalsze stosowanie go - zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2007 r. nr 50, poz. 331 z późn. zm.) - stanowi przejaw tzw. praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Upoważnia to prezesa UOKiK do nałożenia na przedsiębiorcę dotkliwej kary pieniężnej w wysokości do 10 proc. rocznego przychodu.

Pomimo powyższych ryzyk przedsiębiorcy często zapominają lub nie uświadamiają sobie, jak ważne jest skonstruowanie regulaminów konkursów lub promocji w sposób minimalizujący wystąpienie negatywnych konsekwencji wynikających z naruszenia prawa. Dowodem na to są liczne postępowania prowadzone przez UOKiK w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, jak również rosnąca liczba klauzul niedozwolonych ujawnionych w takich regulaminach.

Wśród najczęściej kwestionowanych przez UOKiK oraz SOKiK klauzul umownych są postanowienia odpowiadające kategoriom skatalogowanym w art. 385³ k.c., jak np. klauzule przyznające przedsiębiorcom uprawnienie do dokonywania wiążącej interpretacji regulaminów konkursów (decyzja prezesa UOKiK nr RŁO 49/12), klauzule przewidujące jednostronne uprawnienie przedsiębiorcy do zmiany, bez ważnych przyczyn istotnych cech świadczenia (klauzula o treści: "Organizator zastrzega sobie prawo do zmiany zamówionej Nagrody na inną o podobnej funkcjonalności i wartości"; wyrok SOKiK w sprawie o sygn. akt XVII AmC 1008/09), klauzule ograniczające w istotny sposób odpowiedzialność przedsiębiorcy za niewykonanie zobowiązania (klauzula o treści: "Odpowiedzialność Organizatora jest ograniczona względem Uczestnika do wysokości wartości możliwej do wygrania w Konkursie nagrody"; wyrok SOKiK w sprawie o sygn. akt XVII AmC 1019/09), jak też klauzule uzależniające odpowiedzialność przedsiębiorcy od wykonania zobowiązań przez podmioty trzecie (np. "Organizator nie ponosi odpowiedzialności za brak możliwości wydania Nagrody z przyczyn leżących po stronie podmiotów wskazanych w ust. 1-3 powyżej"; wyrok SOKiK w sprawie o sygn. akt XVII AmC 5922/2011).

Uwzględniając poziom ryzyk związanych ze stosowaniem klauzul niedozwolonych i praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów (np. decyzja prezesa UOKiK nr RWA-32/2011 nakładająca karę 21 262 842 zł na jednego z operatorów telekomunikacyjnych w omawianym zakresie), jak również częstotliwość, z jaką UOKiK poddaje ocenie treść regulaminów, można powiedzieć, że niezbędnym elementem racjonalnej polityki przedsiębiorców jest wnikliwa analiza tych dokumentów pod kątem obecności klauzul niedozwolonych.

@RY1@i02/2013/087/i02.2013.087.21500020a.802.jpg@RY2@

Jarosław Fidala associate, Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp. k.

Jarosław Fidala

associate, Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp. k.