Kto chętny na laptop bez pudełka

W ostatnim czasie w ramach działalności szeregu sklepów internetowych oferujących produkty elektroniczne (w szczególności komputery) prawdziwą plagą stało się odmawianie nabywających w nich wyroby konsumentom prawa zwrotu zakupionych towarów z odwołaniem się do art. 10 ust. 3 pkt 2 ustawy z 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1225, dalej: o.n.p.u.). Zgodnie z nim, jeżeli strony nie umówiły się inaczej, prawo odstąpienia od umowy zawartej na odległość nie przysługuje konsumentowi w wypadkach dotyczących nagrań audialnych i wizualnych oraz zapisanych na informatycznych nośnikach danych po usunięciu przez konsumenta ich oryginalnego opakowania. Sprzedający stoją w takich wypadkach na stanowisku, że skoro konsument nabył w sklepie internetowym (a więc na odległość w rozumieniu art. 6 ust. 1 o.n.p.u.) np. laptop z oprogramowaniem i usunął jego oryginalne opakowanie, to traci tym samym prawo do odstąpienia od umowy.

W powyższym wnioskowaniu trudno dopatrzyć się jakiejkolwiek merytorycznej racji. Po pierwsze, warto przywołać tu pkt 14 dyrektywy 97/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 maja 1997 r. ws. ochrony konsumentów w przypadku umów zawieranych na odległość, którą o.n.p.u. transponuje do prawa polskiego. Wymienione postanowienie wskazuje bowiem na uzasadnienie przydania konsumentowi prawa do odstąpienia od umowy zawieranej na odległość, stanowiąc, iż przyczyną tego działania prawodawcy jest zniwelowanie istniejącej nierówności stron, która przejawia się w tym, że "konsument nie ma możliwości zobaczenia produktu w rzeczywistości ani upewnienia się co do charakteru usług przed zawarciem umowy".

W powyższym kontekście jasna jest również ratio regulacji art. 10 ust. 3 pkt 2 o.n.p.u. Ze względu na specyficzne cechy nagrań audialnych, wizualnych czy też danych informatycznych możliwe jest, że nieuczciwy konsument dokonywałby ich zakupu na odległość, następnie kopiował stosowne treści i odsyłał nabyty nośnik sprzedawcy w ramach odstąpienia od umowy, zatrzymując jednocześnie skopiowane treści. Ze względu na specyfikę wymienionych dóbr oczywistym jest bowiem, że gospodarczym celem przyświecającym ich nabyciu jest uzyskanie nie samego nośnika, lecz utrwalonych na nim treści. Przykładowo, nabywając w sklepie internetowym płytę CD z nagraniem znanego wokalisty, konsument czyni to nie ze względu na chęć posiadania samego nośnika (płyty CD), lecz uzyskania możliwości korzystania (słuchania) z utrwalonych na niej nagrań.

Co więcej, do wniosku o bezzasadności formułowanego przez niektórych sprzedawców stanowiska prowadzi również argument stricte racjonalny. Trudno bowiem przyjąć, by w wypadku nabywania w sklepie internetowym urządzenia elektronicznego o znacznej zwykle wartości nabywca czynił to ze względu na chęć uzyskania wgranego do niego oprogramowania, którego wartość jest w zestawieniu z wartością sprzętu najczęściej znikoma. Aprobując tego rodzaju argumentację, należałoby przyjąć, że konsumenci nie mogą również odstępować od umów dotyczących np. zegarków elektronicznych, pralek, lodówek, kuchenek mikrofalowych, telewizorów itp., gdyż we wszystkich tych urządzeniach - dla ich normalnego funkcjonowania - zakodowane zostały odpowiednie dane.

Na marginesie warto zaznaczyć, że sytuacja, w której sprzedawca starałby się w opisany sposób ubezskutecznić wykonanie przysługującego konsumentowi z mocy prawa uprawnienia poprzez próbę wprowadzenia go w błąd, mogłaby być traktowana jako wyczerpująca znamiona określone w art. 5 ust. pkt 2 w zw. z ust. 3 pkt 3 oraz pkt 4 ustawy z 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. z 2007 nr 171, poz. 1206 ze zm.).

@RY1@i02/2013/050/i02.2013.050.21500020a.802.jpg@RY2@

dr Jacek Kołacz ekspert prawa gospodarczego

dr Jacek Kołacz

ekspert prawa gospodarczego