Scalanie gruntów nie przeszkadza w zasiedzeniu

O stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie może wystąpić nawet taka osoba, która w postępowaniu scaleniowym nie była traktowana jako właściciel działki - uchwalił Sąd Najwyższy.

Józef O. zawarł w 1972 r. pisemną przedwstępną umowę sprzedaży nieruchomości. Uzgodnił ze sprzedającym, że strony podpiszą u notariusza umowę przenoszącą własność w momencie, gdy sprzedający zgromadzi niezbędne dokumenty. Już z chwilą podpisania pierwszej umowy kupujący zapłacił całą ustaloną kwotę, a także razem z żoną zaczął uprawiać działkę i ponosił wszelkie ciężary związane z gruntem.

Do zawarcia umowy ostatecznej nigdy nie doszło. W 2000 r. w miejscowości, w której położona jest nieruchomość, doszło do scalania gruntów, w wyniku którego w zamian za działkę Józefa O. przyznano mu inną.

W 2006 r. mężczyzna wniósł do sądu o stwierdzenie, że nabył przez zasiedzenie w 2002 r. własność tej nieruchomości. Sąd rejonowy uznał wniosek i stwierdził, że Józef O. wraz z żoną są właścicielami działki. Spadkobierca właściciela gruntu wniósł jednak apelację. Sprawa została odesłana do ponownego rozpoznania, a potem znów wróciła do sądu okręgowego. Ten zaś nabrał wątpliwości, czy w związku ze scalaniem gruntów, a także statusem Józefa O. można uznać, że zachodzi ciągłość posiadania na potrzeby nabycia własności nieruchomości w sytuacji, gdy osoba będąca posiadaczem nieruchomości objętej postępowaniem scaleniowym nie brała w nim udziału jako właściciel?

Sąd pytający wskazał, że z protokołu scaleniowego nie wynika, żeby Józef O. był traktowany jako właściciel. I tu tkwi problem. Uczestniczył bowiem w postępowaniu scaleniowym jako użytkownik gruntu. A taka sytuacja odbiega od typowej, w której posiadaczowi traktowanemu jako właściciel wydzielany jest ekwiwalent w postaci nieruchomości w zamian za działkę posiadaną przed scaleniem. W takim bowiem przypadku niewątpliwe jest, że posiadacz kontynuuje swoje posiadanie.

Sąd Najwyższy uchwalił, że zaistniała sytuacja powinna być podobnie oceniana. Orzekł więc, że samoistny posiadacz nieruchomości objętej postępowaniem scaleniowym, który w zamian obejmuje w posiadanie inną nieruchomość wydzieloną w tym postępowaniu, zachowuje ciągłość posiadania niezbędną do nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie także wtedy, gdy nie był uczestnikiem tego postępowania jako właściciel.

Ewa Maria Radlińska

ewa.radlinska@infor.pl

Uchwała Sądu Najwyższego z 20 lutego 2013 r., sygn. akt III CZP 98/12.