Jak ubezpieczyć udzieloną pożyczkę zastawem rejestrowym

Czy można zabezpieczyć dług w walucie obcej

@RY1@i02/2013/007/i02.2013.007.18300150e.813.jpg@RY2@

Zastawem rejestrowym może zostać zabezpieczona wierzytelność pieniężna, która została wyrażona w pieniądzu polskim lub w walucie obcej. Z ochrony związanej z ustanowieniem zastawu korzystają także dodatkowe roszczenia: o odsetki, roszczenia uboczne, które strony wskażą w umowie, oraz o koszty zaspokojenia wierzyciela (zastawnika), które mieszczą się w sumie wymienionej we wpisie zastawu.

W dodatku jeden zastaw może zabezpieczyć nawet kilka wierzytelności, jakie wynikają z umów przysługujących jednemu wierzycielowi, pod warunkiem że zostaną określone w umowie zastawniczej.

Podstawa prawna

Art. 5 i 6 ustawy z 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 67, poz. 569 z późn. zm.).

Czy firmę będącą przedmiotem zastawu można wydzierżawić

@RY1@i02/2013/007/i02.2013.007.18300150e.814.jpg@RY2@

Przedsiębiorstwo może zostać przejęte w zarząd wówczas, gdy został na nim ustanowiony zastaw rejestrowy, a umowa dopuszcza zaspokojenie zastawnika z dochodów firmy. Wymogi, jakie w takiej sytuacji powinien spełniać zarządca przejętego w zarząd przedsiębiorstwa, określa umowa zastawnicza. Zastawnik ma prawo wówczas wykonywać zarząd.

Natomiast na żądanie zastawnika przedsiębiorstwo może też zostać wydzierżawione, aby z czynszu została zaspokojona jego wierzytelność. Jednakże w umowie zastawniczej, która dotyczy przedsiębiorstwa i przewiduje możliwość dzierżawy, może znaleźć się zastrzeżenie, że do zawarcia umowy dzierżawy potrzebna jest zgoda zastawnika. Gdy umowa zastawnicza upoważnia zastawnika do zawarcia umowy dzierżawy, to wówczas zanim do niej dojdzie, musi udostępnić zastawcy projekt umowy dzierżawy.

Podstawa prawna

Art. 27 ustawy z 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 67, poz. 569 z późn. zm.).

Czy zastaw rejestrowy chroni skutecznie

@RY1@i02/2013/007/i02.2013.007.18300150e.815.jpg@RY2@

Pożyczone pieniądze stanowią wierzytelność, która po zawarciu umowy zastawu rejestrowego może zostać zaspokojona z przedmiotu tego zastawu. W dodatku w razie egzekucji również innych roszczeń od tego samego dłużnika będzie miała pierwszeństwo przed innymi wierzytelnościami. Gdy kuzyn nie zwróci pieniędzy w terminie wskazanym w umowie pożyczki, wówczas wierzyciel może przejąć na własność samochód albo otrzymać gotówkę uzyskaną z jego sprzedaży. Powinien jej dokonać - na wniosek wierzyciela - notariusz lub komornik w drodze przetargu publicznego.

Taka procedura gwarantująca skuteczną ochronę uprawnień wierzyciela, zwanego też zastawnikiem, stosowana jest jednak tylko, gdy zostaną spełnione wszystkie formalności związane z ustanowieniem zastawu rejestrowego. Zastaw musi też zostać wpisany do rejestru zastawów, prowadzonego przez sąd rejonowy (sąd gospodarczy) właściwy dla miejsca zamieszkania zastawcy (czyli osoby uprawnionej do rozporządzania przedmiotem zastawu). W tym przypadku będzie to kuzyn, który jest właścicielem samochodu.

Sposób zaspokojenia wierzyciela z przedmiotu, na którym został ustanowiony zastaw rejestrowy, należy dokładnie wskazać w umowie, określając uprawnienia zastawnika w razie niespłacenia całości lub części wierzytelności: czy przejmie na własność przedmiot zastawu, czy złoży wniosek do notariusza lub komornika o sprzedanie go.

Podstawa prawna

Art. 2, 20, 21, 23, 24, 36 ustawy z 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 67, poz. 569 z późn. zm.).

Czy o zajęciu rzeczy trzeba zawiadomić dłużnika

@RY1@i02/2013/007/i02.2013.007.18300150e.816.jpg@RY2@

Wierzyciel może zaspokoić się z przedmiotu zastawu w sposób, jaki obie strony wskazały, zawierając umowę. Przejąć na własność przedmiot zastawu rejestrowego może po upływie przewidzianego terminu na wykonanie zabezpieczonego nim zobowiązania. Przejęcie następuje z dniem, w którym zastawnik złoży na piśmie oświadczenie o przejęciu tego przedmiotu na własność. Taka procedura obowiązuje wówczas, gdy przedmiotem zastawu rejestrowego są rzeczy występujące powszechnie w obrocie towarowym albo rzeczy, wierzytelności i prawa lub zbiory rzeczy lub praw stanowiące całość gospodarczą, pod warunkiem że w umowie strony ściśle oznaczyły wartość przedmiotu zastawu albo sposób ustalenia jego wartości dla zaspokojenia zastawnika. Gdy zaś przedmiotem zastawu rejestrowego jest wierzytelność z rachunku bankowego, to przejęcie następuje z dniem pobrania przez zastawnika prowadzącego rachunek bankowy środków, które się na nim znajdują.

Zanim jednak wierzyciel podejmie czynności mające na celu odzyskanie pieniędzy, powinien na piśmie poinformować zastawcę o tym, jakie działania chce podjąć. Natomiast zastawca może zaspokoić jego roszczenia w ciągu 7 dni od otrzymania zawiadomienia albo wystąpić do sądu z pozwem o ustalenie, że wierzytelność nie istnieje bądź nie jest wymagalna w całości lub w części.

Inna procedura obowiązuje wówczas, gdy przedmiotem zastawu jest zbiór rzeczy ruchomych lub praw stanowiących całość gospodarczą. Gdy zabezpieczona w ten sposób wierzytelność stała się wymagalna, zastawnik może na piśmie domagać się przeprowadzenia spisu z natury składników majątkowych przedmiotu zastawu w sposób określony przez strony. Po wykonaniu opisanych czynności przez zastawnika, zastawca nie może bez jego zgody rozporządzać przedmiotem zastawu oraz jego składnikami majątkowymi.

Podstawa prawna

Art. 22-25 ustawy z 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 67, poz. 569 z późn. zm.).

Czy obciążenie auta trzeba odnotować w dowodzie

@RY1@i02/2013/007/i02.2013.007.18300150e.817.jpg@RY2@

Oprócz elementów, które powinna zawierać każda umowa zastawu rejestrowego, ta dotycząca zabezpieczenia wierzytelności ustanowionej na aucie powinna mieć jeszcze dodatkowe zapisy. Każda umowa musi określać co najmniej datę jej zawarcia, strony, przedmiot zastawu (w sposób odpowiadający ich właściwościom) oraz wierzytelność zabezpieczoną zastawem. W tym celu trzeba w umowie wskazać stosunek prawny, z którego ona wynika albo może wynikać, a także podać najwyższą sumę zabezpieczenia.

Określając strony umowy, podaje się imię i nazwisko albo nazwę, miejsce zamieszkania albo siedzibę zastawnika, zastawcy, a także dłużnika, gdy nie on jest zastawcą. Dopuszczalne jest bowiem, że ktoś zaciągnął dług, ale kto inny (np. krewny) jest właścicielem przedmiotu, na którym zostanie ustanowiony zastaw rejestrowy. Gdy umowa zastawu rejestrowego ustanawia go na samochodzie, wówczas należy w niej określić rodzaj pojazdu (np. osobowy lub ciężarowy), markę, nr rejestracyjny, nr nadwozia, nr silnika, nr dowodu rejestracyjnego, a także jego wartość.

Oprócz tego zastawca przyjmuje na siebie zobowiązanie, że odpowiada za zachowanie pojazdu w należytym stanie, aby roszczenia zastawnika były z niego możliwe do zaspokojenia, a także że ponosi koszty przechowywania pojazdu, będzie opłacał podatki oraz ubezpieczenie w pełnym zakresie. Dodatkowo umowa może nałożyć na niego obowiązek, że w okresie jej trwania nie sprzeda pojazdu.

Przy okazji zawierania umowy zastawcy rejestrowego na pojeździe mechanicznym podlegającym rejestracji warto pamiętać, że zastaw powinien zostać odnotowany w jego dowodzie rejestracyjnym. Dlatego do umowy musi zostać wpisane zobowiązanie zastawcy do przedłożenia zastawnikowi dowodu rejestracyjnego samochodu z tą adnotacją opatrzoną pieczęcią i podpisem dokonującego wpisu.

Podstawa prawna

Art. 3 i 13 ustawy z 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 67, poz. 569 z późn. zm.).

Czy umowę zastawu sporządza się na piśmie

@RY1@i02/2013/007/i02.2013.007.18300150e.818.jpg@RY2@

Umowę o ustanowienie zastawu rejestrowego zastawnik (czyli wierzyciel) z zastawcą (czyli osobą uprawnioną do rozporządzania przedmiotem zastawu) zawierają na piśmie. Zawarta w formie ustnej nie będzie bowiem ważna. Zastawem rejestrowym mogą zostać obciążone rzeczy ruchome i zbywalne prawa majątkowe. Na przykład mogą to być rzeczy oznaczone co do tożsamości (np. konkretny samochód, określonej marki o podanym w umowie numerze silnika), rzeczy oznaczone co do gatunku (pod warunkiem, że w umowie zastawniczej zostanie podana ich ilość oraz sposób wyodrębnienia ich od innych rzeczy tego samego gatunku), a także zbiór rzeczy ruchomych lub praw, stanowiących całość gospodarczą, choćby jego skład był zmienny. Oprócz tego obciążone mogą też zostać wierzytelności, prawa na dobrach niematerialnych, prawa z papierów wartościowych czy też prawa z niebędących papierami wartościowymi instrumentów finansowych.

Natomiast zastawu rejestrowego nie wolno ustanawiać na rzeczy będącej przedmiotem hipoteki, wierzytelnościach, na których ustanowiono hipotekę, ani na statkach, które mogą być przedmiotem hipoteki morskiej.

Podstawa prawna

Art. 3 i 7 ustawy z 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 67, poz. 569 z późn. zm.).

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl