Rodzic uprowadzonego dziecka sam nie złoży skargi do SN

Źródłem problemu, z jakim niedawno zmierzył się Sąd Najwyższy, była skarga kasacyjna pewnej Polki. Kobieta na stałe mieszkała w Danii, podobnie jak jej były partner i ich wspólna małoletnia córeczka. Gdy pewnego razu odwiedziła wraz z dziewczynką rodzinne strony, mężczyzna przyjechał za nią, odebrał jej dziecko i wrócił do Danii. W tej sytuacji matka złożyła do sądu w Polsce wniosek o nakazanie powrotu córki, zgodnie z przepisami konwencji haskiej z 1980 r. dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę. Wniosek ten początkowo oddalono, ale sąd II instancji zmienił orzeczenie zgodnie z wnioskiem matki. Mimo to adwokat kobiety wniósł w jej imieniu (jako strony) skargę kasacyjną do SN, motywując to faktyczną niemożnością wykonania postanowienia o powrocie córki do matki (ojciec wskazał bowiem, że w istocie wrócił do kraju stałego zamieszkania dziecka).

I tu zaczęły się problemy prawne, które musiał rozstrzygnąć SN. Mianowicie art. 5191 par. 21 kodeksu postępowania cywilnego dopuszcza w sprawach o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką prowadzonych na podstawie konwencji haskiej z 1980 r. skargę kasacyjną. Tyle że – w myśl kolejnego par. 22 – skargę tę może wnieść tylko prokurator generalny, rzecznik praw dziecka lub RPO w terminie czterech miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia. Adwokat matki twierdził jednak, że z punktu widzenia konstytucyjnego taki przepis ogranicza prawo rodzica – strony do sądu, gdyż uniemożliwia mu samodzielne złożenie skargi kasacyjnej do SN. Przez to także strony powinny mieć prawo do składania skargi na zasadach ogólnych.