Jak skutecznie odzyskiwać należności od niemieckiego kontrahenta

Pierwszym krokiem wierzyciela jest zazwyczaj pozasądowe upomnienie dłużnika. Nie należy mieć jednak złudzeń co do skuteczności takiego sposobu postępowania. Dłużnik, który nie płaci po pierwszym wezwaniu, zazwyczaj nie da się także nakłonić do zapłaty po drugim, a nawet trzecim wezwaniu. Dopóki po upomnieniach nie następują czyny, dłużnik będzie uważał wierzyciela za niegroźnego. Nie należy zwlekać zbyt długo. Im dłużej dłużnik nie płaci, tym mniejsza staje się jego gotowość do uregulowania długów, poza tym istnieje ryzyko utraty majątku przez dłużnika lub wyścigu z innymi wierzycielami. Trzeba więc konsekwentnie dochodzić swoich roszczeń. W wielu przypadkach oznacza to wystąpienie na drogę sądową we właściwym czasie. Spór prawny nie zawsze prowadzi przy tym do ostatecznego wyroku. Nierzadko takie spory kończą się wyrokami zaocznymi lub ugodami spłaty ratalnej, które umożliwiają stosunkowo szybką egzekucję. Trzeba być jednak gotowym na to, aby w razie potrzeby dochodzić swoich roszczeń do samego końca. Oprócz skutku krótkoterminowego należy tu również zauważyć skutki długofalowe. Poprzez konsekwentne dochodzenie roszczeń wysyła się sygnał niemieckim partnerom handlowym (którzy są często powiązani między sobą) i daje się im do zrozumienia, że braki płatności nie będą tolerowane.

To zależy od różnych czynników. Jeśli przy zawieraniu umowy ustalono właściwość miejscową sądu w jednym z dwóch krajów, wówczas zgodnie z art. 23 Rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z 22 grudnia 2000r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych z powództwem należy wystąpić do tego sądu. Jeśli takie postanowienie nie zostało zawarte, wówczas obowiązują pozostałe przepisy rozporządzenia. Powództwo należy wtedy zasadniczo wnieść w siedzibie pozwanego. Zachodzą tu wyjątki, czasami istnieje również prawo wyboru, przed jakim sądem można złożyć powództwo. Ponieważ w przypadku porozumienia o właściwości miejscowej sądu oraz wyboru prawa chodzi o dwie różne rzeczy, przy zawieraniu umowy należy, jak wynika z mojego adwokackiego doświadczenia, uregulować najlepiej obie sprawy. Stosowane dla sporu prawnego prawo kieruje się innymi przepisami niż kwestia właściwości sądu tak, że może dojść do sytuacji, w której niemiecki sąd orzeka według prawa polskiego i odwrotnie. W wielu przypadkach obce prawo ma wpływ tylko na nieistotne kwestie i jest w związku z tym przez obie strony (a także przez sąd) w sposób milczący ignorowane. W innych przypadkach stosowanie obcego prawa może powodować konieczność ekspertyz prawnych, a tym samym zwiększenie nakładu kosztów i czasu. W przypadku międzynarodowej właściwości sądu niemieckiego zaleca się zaangażowanie niemieckiego prawnika. Przymus adwokacki obowiązuje wprawdzie jedynie w przypadku postępowań przed sądami krajowymi, tzn. gdy wartość sporu wynosi min. 5 tys. euro, jednak adwokata należy zaangażować także, gdy wartość sporu jest niższa by nie przegrać sporu z powodu błędów procesowych. Koszty sporu ponosi strona przegrana w wysokości zależnej od stopnia przegranej. Na podstawie tytułu uzyskanego w Niemczech można następnie dokonać w Niemczech egzekucji na składnikach majątku dłużnika, zajmując ewentualne znane konta bankowe lub przeprowadzić zajęcie innych składników majątku przez komornika.

W takim przypadku spór prawny należy przeprowadzić w Polsce, a wierzytelność egzekwować w Niemczech. Jeśli w przypadku tytułu sądowego chodzi o ugodę, wyrok zaoczny, nakaz zapłaty lub o inny tytuł zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 805/2004 z 21 kwietnia 2004r. o ustanowieniu Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych, wówczas do właściwego sądu w Polsce można złożyć wniosek o potwierdzenie tytułu jako Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego. Tym samym można przeprowadzić bezpośrednio postępowanie egzekucyjne w Niemczech. W innych przypadkach właściwy niemiecki sąd krajowy musi zgodnie z Rozporządzeniem (WE) nr 44/2001 uznać wyrok za wykonalny w Niemczech. Jest to czasochłonne i wiąże się z dodatkowymi kosztami (opłaty sądowe i ewentualne koszty adwokata).