Czy można tanio wykupić mieszkanie

Czytelnik jest od 30 lat najemcą mieszkania, które zostało wybudowane ze środków jego dawnego zakładu pracy. Po jego likwidacji w 1991 roku zostało nieodpłatnie przekazane w ręce spółdzielni.

– Czy mogę jeszcze złożyć wniosek o jego wykup po kosztach – pyta pan Jan z Opola.

27 lipca 2009 r. wszedł w życie wydany dwa tygodnie wcześniej wyrok Trybunału Konstytucyjnego, w którym przepis pozwalający na tańsze nabycie prawa własności spółdzielcom wynajmującym lokale wybudowane niegdyś przez ich zakłady pracy został uznany za niezgodny z prawem. Chodzi o obowiązujący od 31 lipca 2007 r. art. 48 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Stanowił on, że jeśli spółdzielnia mieszkaniowa otrzymała takie mieszkanie nieodpłatnie, to wnioskujący o przeniesienie prawa własności najemca powinien pokryć jedynie koszty dokonanych przez spółdzielnię nakładów koniecznych przeznaczonych na utrzymanie budynku, w którym znajduje się ten lokal. Oprócz tego musiał ewentualnie spłacić zadłużenie z tytułu świadczeń wynikających z umowy najmu lokalu.

W ocenie Trybunału poprzez konieczność stosowania takich zasad uwłaszczeń spółdzielnia mieszkaniowa pozbawiona została nie tylko swobody podjęcia decyzji o zbyciu własności lub zachowaniu jej w swoim ręku, ale także odebrano jej wpływ na to, komu przypadnie własność lokalu. Ponadto ograniczono jej możliwość oddziaływania na ustalenie wysokości świadczenia pieniężnego przysługującego w zamian za utraconą własność.

Lipcowy wyrok to drugie, po wydanym 17 grudnia 2008 r., orzeczenie TK, które przesądza o niekonstytucyjności preferencyjnych zasad nabywania własności do mieszkań spółdzielczych. W odróżnieniu jednak od wyroku, dotyczącego nielegalności przekształcania praw do mieszkań lokatorskich za symboliczną złotówkę, utrata mocy obowiązującej przepisów o wykupie byłych mieszkań zakładowych nie została odroczona do końca 2009 r.