Już nie zawsze na korzyść konsumenta
Do tej pory żaden przepis kodeksu cywilnego ani innych ustaw nie wyłączał stosowania w czasie abstrakcyjnej kontroli wzorców umów reguły mówiącej, że niejednoznaczne postanowienia tłumaczy się na korzyść konsumenta (art. 385 par. 2 zd. 2 kodeksu cywilnego). Było to w interesie klientów, ale wbrew bezwzględnie obowiązującemu postanowieniu Dyrektywy Rady 93/13/EWG, zgodnie z którym niemożliwe jest stosowanie w takich sytuacjach wykładni contra profermentem (przeciwko stronie redagującej wzór kontraktu). Tymczasem kodeks cywilny nie przewidywał po prostu osobnych reguł dla kontroli indywidualnej i abstrakcyjnej. Dlatego Komisja Europejska wezwała Polskę do zmiany naszego prawa.
Nowelizacja kodeksu (podpisana już przez prezydenta) polega na dopisaniu do zasady mówiącej, że wzorzec umowy musi być sformułowany jednoznacznie i w sposób zrozumiały, i że postanowienia niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta, zdania stanowiącego, że tej reguły nie stosuje się w postępowaniu w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Nie będzie więc to wcale oczywiste w trakcie kontroli abstrakcyjnych. Niejednoznaczne postanowienia sąd nakaże rozumieć na korzyść konsumenta tylko wtedy, kiedy będzie rozpatrywał powództwo indywidualne, które – co wiadomo z praktyki – nigdy nie stanowiło prawdziwej ochrony konsumentów. Przyczyną tego jest choćby to, że obowiązuje ono tylko strony umowy, a nie wszystkich, którzy mogliby zastosować takie niedozwolone klauzule, a więc wszystkie np. banki, deweloperów czy ubezpieczycieli.
KONTROLA ABSTRAKCYJNA WZORCÓW UMÓW
Kontrola abstrakcyjna polega na sprawdzeniu wzorca w oderwaniu od konkretnej umowy zawartej z jego użyciem między określonymi stronami. W trakcie takiej procedury przeprowadzanej w interesie wszystkich konsumentów ocenie podlega treść przepisu wzorca, a nie sposób jego wykorzystania czy jego powszechność w analogicznych wzorcach umowy firm konkurencyjnych. Jej istotą jest skuteczność wobec wszystkich przedsiębiorców i konsumentów (nie tak jak w wypadku kontroli indywidualnej, której wyniki stosuje się tylko do stron konkretnej umowy). Bez kontroli abstrakcyjnej nie jest możliwa ochrona zbiorowych interesów konsumentów przed negatywnymi skutkami stosowania wzorców. Nie da się też ocenić, jakie klauzule i wzorce umowne są niedozwolone.
PODSTAWA PRAWNA
● Art. 1 pkt 1 ustawy z 2 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny. Wejdzie w życie po upływie 30 dni od ogłoszenia.
Załóż konto lub zaloguj się
i zyskaj dostęp na 14 dni za darmo.
Załóż konto lub zaloguj się
i zyskaj dostęp na 14 dni za darmo.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.