Pozwy zbiorowe obniżą koszty sądowych postępowań

AGNIESZKA BOBOWSKA

RAFAŁ KOS

Pozwy grupowe, wbrew wielu sceptykom, nie okazały się w Europie prawniczym narzędziem szantażu wobec przedsiębiorców. Przeprowadzone badania nie wykazały, by z powodu ich wprowadzenia spadła liczba bądź też skala inwestycji zagranicznych w innych państwach. Nie doszło też do zalewu sądów pozwami zbiorowymi. W Szwecji w ciągu 5 lat wpłynęło ich tylko 12, a zdaniem tamtejszych środowisk prawniczych, w zasadzie zapobiegły one masowym pozwom, które byłyby wytaczane, gdyby nie wprowadzono tej instytucji.

Wybrany przez polskiego ustawodawcę model opt-in jest droższy i mniej sprawny od wersji opt-out. Zgodnie z przyjętą wersją, objęci pozwem są tylko ci członkowie grupy, którzy zgłosili swój udział w sprawie. Negatywną konsekwencją takiego rozwiązania jest fakt, że ludzie obawiają się przystępować do grupy z uwagi na koszty, czas, a także kompleksowość i zawiłość proceduralną sprawy. Wstępujący do grupy godzi się, że przegrany pozwany nie zapłaci pełnego odszkodowania, bo można z prawdopodobieństwem równym pewności stwierdzić, że nie wszyscy konsumenci przystąpią do procesu. Model ten nie pozwoli zatem na osiągnięcie efektu prewencyjnego wobec podmiotów wykorzystujących nieuczciwe praktyki rynkowe.

Inicjatywę wprowadzenia instytucji postępowania grupowego do polskiego postępowania cywilnego oceniam pozytywnie, choć zapewne niektóre z aktualnych szczegółowych regulacji warte są ponownej analizy. Z perspektywy konsumentów nowa instytucja zapewni dochodzenie roszczeń bez konieczności angażowania nadmiernego nakładu pracy po stronie osoby wnoszącej o odszkodowanie. Natomiast pozwanym przedsiębiorcom zagwarantuje niższe koszty postępowania i zapewni możliwość rozwiązania indywidualnych podobnych sporów w jednym postępowaniu, gwarantując jednolitość rozstrzygnięcia.

Ustawa wpisuje się w występujący współcześnie w europejskim ustawodawstwie trend do poszukiwania rozwiązań dla skutecznego dochodzenia roszczeń o masowym charakterze.

@RY1@i02/2009/244/i02.2009.244.183.009c.001.jpg@RY2@

Rafał Kos

Fot. Archiwum

Rozmawiała Agnieszka Bobowska