Rejestracja klauzuli wiąże wszystkich przedsiębiorców

Zakaz stosowania postanowień wpisanych do rejestru klauzul niedozwolonych dotyczy nie tylko tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu zapadł wyrok w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, lecz również innych przedsiębiorców. Przekonał się o tym niedawno jeden ze szczecińskich deweloperów, który stosował w umowach zawieranych z klientami kilka zakazanych już wcześniej zapisów. W wyniku wszczętego postępowania prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) nałożyła na niego karę w wysokości ponad 46 tys. zł (decyzja z 31 sierpnia 2009 r. w sprawie RGD 61-12/08/09/CF).

Jedna z zastosowanych klauzul umożliwiała przedsiębiorcy zmianę terminu wywiązania się z umowy z przyczyn od niego niezależnych. Zdaniem prezes Urzędu, postanowienie takie było nieprecyzyjne, przez co spółka miała możliwość uchylenia się od odpowiedzialności wobec kontrahenta także wówczas, kiedy opóźnienie w wykonaniu umowy było przez nią zawinione. Inna klauzula uprawniała dewelopera do pobierania opłaty manipulacyjnej w przypadku zmiany nabywcy lokalu, wskazanego w umowie przedwstępnej. Spółka nie przedstawiła uzasadnienia dla celowości i konieczności pobierania takiej opłaty, natomiast jej stosowanie dawało jej nie tylko możliwość przerzucenia na kupującego całego ryzyka związanego ze zmianą strony umowy przedwstępnej, ale również pozwalało na osiąganie dodatkowych, nieuzasadnionych korzyści. W momencie wszczęcia postępowania spółka poinformowała, że warunek ten został wyeliminowany z treści wzorca umownego.

Do innych powszechnie stosowanych przez deweloperów zakazanych zapisów należą zastrzeżenia mówiące o tym, że powierzchnia lokalu może ulec zmianie (np. o 2 proc.) w trakcie realizacji inwestycji. W takiej sytuacji ustalona cena sprzedaży ma zgodnie z umową nie ulegać zmianie. Innym popularnym bezprawnym zapisem zamieszczanym w przestępnych umowach kupna-sprzedaży mieszkania jest wprowadzenie odpłaty manipulacyjnej za skorzystanie z prawa przekazania praw z umowy osobie trzeciej.

Jak wielokrotnie podkreślała prezes UOKiK, w żadnym przypadku nie jest konieczna dokładna oraz literalna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej. Stąd też niedozwolone będą również postanowienia umów, mieszczące sie w hipotezie klauzuli. Jeśli przedsiębiorcy mimo to ją stosują, UOKiK może wszcząć postępowanie w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów i w konsekwencji nałożyć na przedsiębiorcę karę w wysokości do 10 proc. ubiegłorocznego przychodu. Obecnie w rejestrze znajduje się 1710 klauzul, w tym 231 dotyczy nieruchomości.

Adam Makosz

Ustawa z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2007 r. nr 50, poz. 331 z późn. zm.).