Spółdzielnie wstrzymują przewłaszczenia

Po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, przesądzającego o niekonstytucyjności zasad przekształceń lokali spółdzielczych po kosztach nominalnych, spółdzielnie podzieliły się na grupy. Jedne kontynuują przenoszenie własności lokali na wnioskujących o to członków i inne osoby uprawnione, natomiast inne wykorzystują wyrok do całkowitego wstrzymania uwłaszczeń. Czytelnicy skarżą się, że spółdzielnie odwołują terminy u notariuszy i nie przyjmują nowych wniosków. I tak na odrębną własność nie mają co liczyć w najbliższym czasie np. mieszkańcy Gostynińskiej SM, SM Przylesie w Koszalinie, Ostrowskiej SM czy SM Nowa w Jastrzębiu-Zdroju.

Część spółdzielni nie tylko stara się faktycznie uniemożliwić przyjmowanie wniosków, ale stara się też podejmować uchwały, które - w oczach spółdzielców - mają usprawiedliwić ich poczucie bezkarności. Dla przykładu rada nadzorcza Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej Rakowiec uznała, że należy się wstrzymać z zawieraniem dalszych umów o przeniesienie własności lokali z uwagi na to, że niezawieranie umów uwłaszczeniowych nie grozi już karą władzom spółdzielni (m.in. członkom ich zarządów). Z dniem opublikowania orzeczenia TK bowiem, czyli od 30 grudnia 2008 r., przestały obowiązywać przepisy stanowiące karę ograniczenia wolności lub grzywny za niezawarcie w terminie trzech miesięcy umowy o przeniesienie własności lokalu.

Taka praktyka jest sprzeczna ze stanem prawnym, który wyłonił się po wyroku Trybunału z 17 grudnia 2008 r. Jest tak dlatego, że orzeczenie przesądziło, że dotychczasowe zasady przekształcania spółdzielczych praw do lokali w odrębną własność mają obowiązywać do końca tego roku. - Ustawa obowiązuje i należy ją wykonywać, jak wskazał Trybunał, do momentu pojawienia się znowelizowanych przepisów. Nie dłużej jednak niż do 30 grudnia 2009 r. Nie wyobrażam sobie sytuacji, że spółdzielnia mogłaby wstrzymywać przez rok przekształcenia i dzielić spółdzielców na tych, którzy mieli szczęście przekształcić w porę lokale i tych, którzy szczęścia nie mieli. W naszej spółdzielni w dalszym ciągu można składać wnioski i są one na bieżąco rozpatrywane - mówi Krzysztof Wojdak, prezes SM im. gen. Józefa Sowińskiego w Warszawie. Według większości prawników i oficjalnej interpretacji przepisów, jakie podało Ministerstwo Infrastruktury, spółdzielnie muszą w tym roku stosować dotychczasowe zasady uwłaszczeń. Jak wyjaśnia ministerstwo, nadal obowiązuje trzymiesięczny termin na zrealizowanie wniosków o przekształcenie (mimo braku sankcji karnych za niestosowanie tego przepisu). Wyjątek ustawowy (obowiązujący zresztą i wcześniej, dotyczy sytuacji, w których spółdzielcza nieruchomość gruntowa, na której stoi budynek z lokalem, który mógłby przejść na własność osoby legitymującej się spółdzielczym prawem do lokalu, ma nieuregulowany stan prawny.

Przepisy zobowiązujące spółdzielnie mieszkaniowe do przenoszenia własności lokali na swych członków i osoby legitymujące się spółdzielczym prawem do lokalu, ale niebędące członkami mimo że uznane za niekonstytucyjne, w dalszym ciągu obowiązują i powinny być przestrzegane. Dlatego wszelkie działania i uchwały organów spółdzielni, skutkujące niewywiązywaniem się ze stosowania przepisów, są nieważne z mocy prawa. - W razie odmowy przyjęcia wniosku lub w przypadku celowego przedłużania całego procesu osoby zainteresowane zmianą statusu ich mieszkań mogą wystąpić do sądu z powództwem o wydanie orzeczenia stwierdzającego obowiązek spółdzielni do złożenia oświadczenia woli o przekształceniu tytułu prawnego do lokalu - podkreśla Rafał Gołąb, prawnik z Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy. Podstawą prawną powództwa będzie w takich sytuacjach art. 64 kodeksu cywilnego, w związku z art. 1047 par. 1 kodeksu postępowania cywilnego. Pozew wolny jest od opłaty sądowej. Koszty postępowania pokrywa spółdzielnia.