Obrona przed skutkami umów opcyjnych

W ostatnim czasie wielu przedsiębiorców ma poważne problemy z powodu możliwości wykonywania uprawnień, jakie przysługują bankom z tytułu umów opcyjnych. O skali problemu świadczą liczby - zgodnie z raportem Komisji Nadzoru Finansowego łączna negatywna ocena transakcji opcyjnych w grudniu 2008 r., wynosiła 5,5 mld zł. Z bieżących informacji wynika, że może być to kwota około 15 mld zł. W takiej sytuacji wskazuje się na wiele środków obrony, jakie może podjąć przedsiębiorca zagrożony obowiązkiem zapłaty kwoty wynikającej z zawartej umowy. Są to: klauzula nadzwyczajnej zmiany stosunków nieprzewidzianej przy zawarciu umowy (rebus sic stantibus), błąd, podstęp, wyzysk, niemożność świadczenia, naruszenie zasad współżycia społecznego, natury stosunku prawnego czy też nienależyta reprezentacja przedsiębiorcy przy zawieraniu umowy. Wskazane środki obrony mają różną szansę powodzenia, a ich skuteczność w dużej mierze zależy od realiów konkretnej sprawy (np. czy przedsiębiorcy uda się wykazać, że został wprowadzony w błąd, czy miał miejsce podstęp lub nieprawidłowa reprezentacja itp.). Przykładowo przed Sądem Okręgowym w Katowicach Huta Batory domaga się ustalenia, że łącząca ją z ING Bankiem Śląskim umowa w zakresie opcyjnych transakcji walutowych nie istnieje. Podnosi ona m.in., że transakcje opcyjne nie zostały skutecznie zawarte, ponieważ osoby, które je zawierały ze strony spółki, nie były do tego umocowane. Ponadto transakcji tych, w świetle zawartej z bankiem umowy ramowej, strony zawrzeć nie powinny.