Podwójna składka na OC komunikacyjne

Może się zdarzyć, że pomimo zawarcia umowy ubezpieczenia OC komunikacyjnego z innym zakładem ubezpieczeń dotychczasowy ubezpieczyciel zażąda zapłaty składki, powołując się na art. 28 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym (UFG) i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Zgodnie z tym zapisem, jeżeli posiadacz pojazdu mechanicznego nie powiadomi na piśmie zakładu ubezpieczeń o wypowiedzeniu umowy nie później niż na jeden dzień przed upływem okresu, na który umowa ubezpieczenia OC została zawarta, uważa się, że została zawarta następna umowa na kolejne 12 miesięcy. Przepis art. 28 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych służy ograniczeniu liczby poruszających się po drogach liczby pojazdów, których posiadacze nie dopełnili obowiązku zawarcia ubezpieczenia OC. Podobną funkcję pełni przepis, który przewiduje, że zbycie pojazdu lub też jego odzyskanie przez prawowitego właściciela nie powoduje wcześniejszego rozwiązania umowy ubezpieczenia, lecz jedynie stwarza możliwość wypowiedzenia takiej umowy przez aktualnego posiadacza. Wypowiedzenie może nastąpić w terminie 30 dni od dnia nabycia lub też odzyskania pojazdu.

Posiadacz pojazdu, który nie wypowiedział umowy w terminie dopuszczonym ustawą, ale jednocześnie spełnił obowiązek ustawowy, może próbować doprowadzić do rozwiązania umowy z dotychczasowym ubezpieczycielem za porozumieniem stron. Jednak w tym przypadku zakład ubezpieczeń ryzykuje, że jego zgoda może zostać uznana za nieważną, a rozwiązanie umowy za bezskuteczne. Powstaje też wątpliwość, która z tych umów ubezpieczenia może zostać rozwiązana i czy rozwiązanie umowy ubezpieczenia obowiązkowego może nastąpić ze skutkiem wstecznym. Nie można również wykluczyć, że posiadacz pojazdu po dobrowolnym zawarciu umowy ubezpieczania obowiązkowego może na podstawie wezwania do uiszczenia składki przesłanego przez dotychczasowego ubezpieczyciela dowiedzieć się, że dotychczasowy zakład naliczył mu niższą składkę niż ta, którą zapłacił dobrowolnie, i zechcieć powrócić do poprzedniego ubezpieczyciela.

Trwają prace nad zmianami do ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych i Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym. Wśród pomysłów na rozwiązanie podwójnego ubezpieczenia znalazł się taki, który każe uznać, że jedna z umów ubezpieczania OC komunikacyjnego jest w rzeczywistości umową ubezpieczenia dobrowolnego. Pogląd ten jest trudny do zaakceptowania, gdyż nie będzie jasne ,od kiedy do umowy rzekomo "dobrowolnej", lecz obowiązującej wbrew woli stron przestaną znajdować zastosowanie przepisy ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Przepis ustawy powinien wyraźnie określać, która z dwóch lub więcej zawartych umów ubezpieczenia OC stanowi wypełnienie obowiązku ustawowego.

Z kolei interpretacja art. 28 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, z której wynika, że posiadacz, który spóźnił się z wypowiedzeniem umowy w razie przejścia samoistnego posiadania pojazdu, zobowiązany jest do zapłaty podwójnej składki - prowadziłaby do naruszenia konstytucyjnie chronionego prawa własności posiadaczy pojazdów w zakresie szerszym, niż jest to konieczne dla ochrony praw osób poszkodowanych. Należy więc znaleźć taką wykładnię przepisów ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, która zgodna będzie z zasadami wykładni systemowej. Przykładowo można przyjąć, że użycie w art. 28 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych wyrażenia "uważa się" wskazuje na posłużenie się przez ustawodawcę konstrukcją domniemania prawnego, co do faktu zawarcia kolejnej umowy. Udowodnienie przez posiadacza pojazdu, że umowa OC nie została zawarta, wymaga przeprowadzenia przez niego dowodu, że wykonywał obowiązek ustawowy z art. 23 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych i posiadał w sposób nieprzerwany ważne ubezpieczenie obowiązkowe. Do czasu przeprowadzenia takiego dowodu każdy z zakładów ubezpieczeń może żądać od niego zapłaty składki, co zapewnia ochronę systemu zapewniającego wypłatę odszkodowań poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych. Posiadacz pojazdu dowodu takiego nie musiałby przeprowadzać, gdyby skorzystał z możliwości przyznanej mu przez ustawę i powiadomił z uprzedzeniem o zamiarze wypowiedzenia umowy z dotychczasowym ubezpieczycielem w terminie ustawowym.

@RY1@i02/2010/124/i02.2010.124.087.002a.001.jpg@RY2@

Fot. Archiwum

Piotr Pyrlik, radca prawny współpracujący z kancelarią DeBenedetti Majewski Szcześniak

 

Piotr Hyrlik

radca prawny współpracujący z kancelarią DeBenedetti Majewski Szcześniak