Dlaczego warto przekształcać użytkowanie wieczyste we własność

Grunty stanowiące własność Skarbu Państwa i położone w granicach administracyjnych miast oraz położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a także grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym i osobom prawnym. W przypadkach przewidzianych w przepisach szczególnych przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być także inne grunty.

Na użytkowniku wieczystym ciążą dodatkowe obowiązki, których nie ma właściciel.

Przez cały czas trwania swego prawa uiszcza opłatę roczną, bez dodatkowego wezwania, do 31 marca. Ciążą na nim też obowiązki związane z zabudową tej nieruchomości. Umowa wieczystego użytkowania określa m.in. termin rozpoczęcia i zakończenia robót, rodzaj budynku lub urządzeń.

Użytkownik wieczysty ma prawo do 31 grudnia 2012 r. wystąpić o przekształcenie prawa użytkowania we własność i skorzystać z bonifikaty.

Przekształcenia mogą domagać się osoby fizyczne, które 13 października 2005 r. były użytkownikami wieczystymi nieruchomości:

● zabudowanych na cele mieszkaniowe,

● zabudowanych garażami,

● przeznaczonych pod zabudowę garażami lub na cele mieszkaniowe,

● rolnych.

Oprócz nich uprawnienie do ubiegania się o przekształcenie prawa przysługuje osobom fizycznym i prawnym, które 13 października były właścicielami lokali, a udział ich w nieruchomości wspólnej z tego tytułu obejmował prawo użytkowania wieczystego nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub garażami.

Z wnioskiem o przekształcenie mogą wystąpić też następcy prawni wymienionych tutaj osób fizycznych i prawnych oraz właściciele lokali, którzy nabyli udział w użytkowaniu wieczystym po dniu wejścia w życie ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

Skutecznie żądać przekształcenia mogą też osoby, które otrzymały użytkowanie wieczyste w zamian za wywłaszczenie nieruchomości lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów przed 5 grudnia 1990 r. lub otrzymały wieczyste użytkowanie na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (czyli tzw. dekretu Bieruta).

Aby przekształcić prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości użytkownik musi wystąpić z wnioskiem na piśmie do starosty, wójta, burmistrza, prezydenta miasta, zarządu powiatu albo do zarządu województwa. Do starosty kieruje się wniosek wówczas, gdy właścicielem gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste jest Skarb Państwa lub osoba prawna, która działa w jego imieniu.

Do pozostałych wymienionych tutaj organów wniosek należy skierować wówczas, gdy nieruchomość stanowi własność jednostek samorządu terytorialnego, czyli należy odpowiednio do gminy, powiatu albo województwa.

We wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności użytkownik powinien podać następujące dane:

● swoje dane osobowe: imię, nazwisko, imiona rodziców, adres, PESEL.

Jeżeli jeden wniosek składa kilku wnioskodawców, to wtedy podają oni dane osobowe wszystkich:

● określa się też położenie działki (miejscowość, ulica), podaje oznaczenie w ewidencji gruntów, obręb, arkusz mapy, nr działki, powierzchnię, numer w księdze wieczystej oraz wskazuje sąd, który prowadzi księgę wieczystą;

● okres wykonywania użytkowania wieczystego przez wnioskodawcę i jego poprzedników;

● dane dotyczące sposobu powstania prawa użytkowania wieczystego (np. umowa notarialna, decyzja administracyjna, orzeczenie sądu);

● wysokość uiszczonej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego jednorazowo albo w oprocentowanych ratach rocznych;

● ewentualne informacje dotyczące bezpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego;

● data sporządzenia wniosku;

● podpis wnioskodawcy lub wnioskodawców.

Do sporządzonego na piśmie i podpisanego wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego we własność użytkownik musi dołączyć odpis z księgi wieczystej. Składa tzw. zwykły odpis, gdy przysługują mu wszystkie uprawnienia użytkownika, albo odpis zupełny, gdy jest następcą prawnym. Dołącza też dokument potwierdzający nabycie użytkowania wieczystego, a także - w miarę konieczności - dokument, który potwierdza następstwo prawne.

Dodatkowe dokumenty dołączają następcy prawni użytkowników wieczystych, którzy starają się o bonifikatę. Powinni wskazać i ewentualnie dołączyć: umowę notarialną, postanowienie o nabyciu spadku oraz decyzję administracyjną.

Opłatę z tytułu przekształcenia praw użytkownik wieczysty wnosi wówczas, gdy decyzja o przekształceniu stała się ostateczna. Na jego wniosek opłata może zostać rozłożona na raty. Raty spłaca się nie krócej niż przez 10 lat i nie dłużej niż przez 20 lat. Wnioskodawca może wystąpić o rozłożenie rat na krótszy okres spłaty niż 10 lat. Od nieuiszczonej części opłaty rozłożonej na raty naliczane są procenty. Wysokość oprocentowania obliczana jest na podstawie stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli, która jest stosowana przez Narodowy Bank Polski. Inna stopa procentowa może być zastosowana za zgodą wojewody (w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa) lub właściwej rady albo sejmiku (odnośnie do nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego).

Opłatę z tytułu przekształcenia należy wnieść na rzecz dotychczasowego właściciela nieruchomości. Niezapłacona część zostaje zabezpieczona na nieruchomości hipoteką wpisaną do księgi wieczystej.

Na podstawie decyzji ostatecznej o przekształceniu użytkownik wieczysty zostanie wpisany do księgi wieczystej jako właściciel.

Przyznania bonifikaty przy wyliczaniu wysokości opłaty za przekształcenie może domagać się każdy uprawniony do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność. Bonifikata jest przyznawana w różnej wysokości przez organ uprawniony do wydania decyzji o przekształceniu.

Na przykład bonifikatę w wysokości 90 proc. otrzymają osoby fizyczne na swój wniosek wówczas, gdy dochód miesięczny na jednego członka ich rodziny w gospodarstwie domowym nie przekracza przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za ostatnie półrocze poprzedniego roku przed tym, w którym wystąpiono z żądaniem przekształcenia prawa, a nieruchomość jest zabudowana na cele mieszkaniowe, albo została przeznaczona pod tego rodzaju zabudowę.

Bonifikatę w wysokości 50 proc. otrzymają osoby fizyczne, które prawo użytkowania wieczystego uzyskały przed 5 grudnia 1990 r., a także ich następcy prawni.

Z kolei opłata obniżana jest o 50 proc., wówczas gdy dotyczy nieruchomości albo jej części wpisanej do rejestru zabytków. W pewnych przypadkach może zostać udzielona jeszcze wyższa bonifikata. Szczególne warunki udzielania bonifikat i wysokość stawek określana jest w zarządzeniu wojewody albo uchwale rady lub sejmiku. Zdarza się, że jednej osobie przysługuje kilka bonifikat z różnych tytułów. Otrzyma wówczas jedną, najkorzystniejszą. W wyjątkowych przypadkach przekształcenie może być nieodpłatne.

Nieodpłatne przekształcenie odbywa się na rzecz osób, które w dniu wejścia ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości były użytkownikami wieczystymi i to użytkowanie uzyskały w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów przed 5 grudnia 1990 r. lub na podstawie dekretu Bieruta w 1945 roku.

malgorzata.piasecka@infor.pl

Art. 1-5 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. nr 175, poz. 1459 z późn. zm.).