Łatwiej o adwokata z urzędu

Od 19 kwietnia 2010 r. sądy będą mogły ustanawiać adwokatów i radców prawnych z urzędu na wniosek stron, które nie zostały zwolnione od kosztów sądowych w całości albo w części. Do tej pory tylko strona zwolniona od kosztów mogła domagać się przyznania jej takiego profesjonalnego pełnomocnika.

Do wniosku złożonego razem z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych albo osobno na piśmie lub ustnie do protokołu należy dołączyć oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, dochodach i źródłach utrzymania. Sporządza się je według ustalonego wzoru. Można też wskazać konkretnego adwokata albo radcę prawnego, z którego pomocy chciałby pozwany albo powód skorzystać. Sąd może też od strony odebrać przyrzeczenie o tym, że oświadczenie jest prawdziwe i rzetelne. Gdyby sąd oddalił wniosek, to wówczas strona nie może wystąpić z ponownym, powołując się na te same okoliczności wskazane wcześniej, ponieważ sąd odrzuci go. Stronie nie będzie nawet wówczas przysługiwało zażalenie na odrzucenie wniosku.

Sąd uwzględnia wniosek, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za potrzebny. Jednakże jedynie przyznaje pełnomocnika, natomiast o wyznaczenie konkretnej osoby zwraca się do okręgowej rady adwokackiej albo do okręgowej izby radców prawnych. W razie wskazania we wniosku nazwiska pełnomocnika, rada adwokacka albo izba radców prawnych może go wyznaczyć dopiero w porozumieniu z nim i w miarę możliwości.

Ustanowiony przez sąd pełnomocnik będzie zastępował stronę aż do zakończenia postępowania, jednak z ważnych powodów może domagać się zwolnienia go z tego obowiązku. Wtedy sąd zwróci się do korporacji o wyznaczenie innej osoby.

Zdarza się, że pełnomocnik z urzędu ma podjąć czynności poza siedzibą sądu orzekającego. Wtedy może wystąpić z wnioskiem do sądu, aby do tych czynności został wyznaczony pełnomocnik z tamtej miejscowości.

Adwokat lub radca z urzędu mogą być ustanowieni w związku z postępowaniem kasacyjnym albo postępowaniem ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku.

Gdyby prawnik nie stwierdził podstaw do wniesienia skargi, to wówczas powinien o tym w ciągu dwóch tygodni od zawiadomienia go o wyznaczeniu na piśmie zawiadomić o tym stronę oraz sąd. Do zawiadomienia dołącza opinię o braku podstaw do wniesienia skargi. Opinia nie jest załączana do akt sprawy i nie jest doręczana stronie przeciwnej.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

Ustawa z 17 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r. nr 7, poz. 45).