Zapis windykacyjny sposobem na szybsze dziedziczenie

Zapis windykacyjny to nowa instytucja w polskim prawie spadkowym. Pojawiła się w kodeksie cywilnym na skutek nowelizacji, która weszła w życie 23 października 2011 roku.

Jest to niewątpliwie odpowiedź ustawodawcy na coraz bardziej dynamiczne tempo życia. Wprowadzenie zapisu windykacyjnego powoduje, że już z chwilą otwarcia spadku oznaczona osoba nabywa przedmiot zapisu. Przedmiotem tym mogą być rzeczy oznaczone co do tożsamości, zbywalne prawa majątkowe, przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne oraz ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytkowania lub służebności. Do skuteczności zapisu konieczne jest, by dany przedmiot lub prawo należały w dacie otwarcia spadku do spadkodawcy. Zapis ten nie może być ustanowiony z zastrzeżeniem warunku ani terminu.

Istotne jest to, że spadkodawca może dokonać rozporządzenia w formie zapisu windykacyjnego tylko w testamencie w formie aktu notarialnego. Ma to na celu wyeliminowanie wątpliwości co do charakteru poczynionych przez testatora rozporządzeń jego majątkiem.

Sąd w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku lub notariusz w akcie poświadczenia dziedziczenia będą wskazywać, kto i jakie przedmioty lub prawa nabył na podstawie zapisu windykacyjnego, inaczej niż ma to miejsce przy zapisie zwykłym, o którym nie ma wzmianki w tych orzeczeniach. Nabycie przedmiotu zapisu windykacyjnego nastąpi więc dopiero w momencie uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub dacie sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia ze skutkiem wstecz na datę otwarcia spadku. Stanie się tak dlatego, że w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, uczestnikom przysługiwać będzie prawo do kwestionowania zarówno testamentu, jak i zawartego w nim zapisu windykacyjnego. Niemniej jednak jest to i tak duże ułatwienie, gdyż oznacza to, że zapisobierca windykacyjny, by nabyć własność rzeczy lub praw objętych zapisem windykacyjnym, nie będzie musiał tak jak spadkobiercy czekać na wynik postępowania o dział spadku czy też tak jak zapisobiorca zwykły wytaczać powództwa o wydanie przedmiotu zapisu, postępowań często trwających nawet kilka lat. Nabycie własności nastąpi de facto w dniu uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub w dniu sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia. Przyczyni się to niewątpliwie do poprawy sprawności obrotu prawnego

@RY1@i02/2011/217/i02.2011.217.07000070f.802.jpg@RY2@

Shutterstock

Zapis windykacyjny wymaga sporządzenia testamentu w formie aktu notarialnego

Jan Drąg

sędzia Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ