Sąd na nowych zasadach zabezpieczy niewyegzekwowane wierzytelności

Ustawa z 16 września 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw wprowadziła zmiany do postępowania zabezpieczającego - przede wszystkim znacznie je upraszczając.

Tak, jak do tej pory sąd będzie rozpoznawał wniosek o udzielenie zabezpieczenia w jego granicach, biorąc za podstawę orzeczenia materiał zebrany w sprawie. Natomiast w razie złożenia wniosku z brakami formalnymi (np. bez wskazania sposobu lub sumy zabezpieczenia albo bez uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających wniosek) sąd nie będzie go już zwracał bez wzywania wnioskodawcy do uzupełnienia. Wówczas musi wezwać stronę do uzupełnienia go w ciągu tygodnia pod rygorem zwrócenia pisma. Będzie więc postępował na takich samych zasadach jak w przypadku wniesionych do sądu innych pism procesowych z brakami. W ten sposób zostanie wyeliminowany zbędny rygoryzm przy rozpoznawaniu wniosków o zabezpieczenie. Nowela wprowadza też zasadę, że gdy wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu sąd uzależnił od złożenia kaucji, to wówczas nadanie klauzuli wykonalności albo stwierdzenie jego wykonalności jest możliwe dopiero po złożeniu kaucji przez uprawnionego do zabezpieczenia.

Osoba, która została zobowiązana do zabezpieczenia i wykonała je, może dochodzić odszkodowania, jeśli z tego powodu poniosła szkodę. Nowe przepisy przewidują, że z roszczeniem będzie mogła wystąpić m.in. wówczas, gdy mimo wykonania przez nią zabezpieczenia uprawniony (czyli w tym przypadku wierzyciel) nie wniósł w wyznaczonym terminie pisma wszczynającego postępowania albo cofnął pozew lub wniosek bądź pozew (wniosek) sąd zwrócił, odrzucił, bądź też powództwo (wniosek) oddalił, względnie postępowanie umorzył. Z takim roszczeniem należy wystąpić w ciągu roku od dnia jego powstania, ponieważ w przeciwnym razie wygaśnie. Termin dochodzenia roszczenia nie będzie więc liczony - jak do tej pory od momentu powstania szkody. Natomiast w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej termin na wniesienie pisma o naprawienie szkody rozpocznie się w dniu prawomocnego zakończenia postępowania wywołanego jego wniesieniem. Poszkodowany nie będzie więc już musiał dochodzić roszczenia, zanim nie będzie jeszcze znany sposób rozstrzygnięcia sprawy wobec wniesienia skargi kasacyjnej.

Gdy trzeba zabezpieczyć inne roszczenie niż pieniężne - sąd sam wybierze sposób w jaki to zrobi. Dla przykładu może określić prawa i obowiązki stron lub uczestników postępowania na czas jego trwania lub ustanowić zakaz zbywania przedmiotów lub praw objętych postępowaniem. Oprócz tego będzie miał prawo zawiesić postępowanie egzekucyjne (lub inne), które zmierza do wykonania orzeczenia, uregulować sposób roztoczenia pieczy nad małoletnimi dziećmi i kontaktów z dzieckiem, a także nakazać wpisanie stosownego zastrzeżenia w księdze wieczystej lub we właściwym rejestrze.

Ustawa czeka na podpis prezydenta. Wejdzie w życie po upływie 6 miesięcy od opublikowania w Dzienniku Ustaw.

Udzielenia zabezpieczenia może domagać się strona lub uczestnik postępowania, gdy uprawdopodobni swoje roszczenie lub interes prawny (bo np. jego brak utrudni lub uniemożliwi zaspokojenie roszczeń). Zabezpieczenie nie może jednak zmierzać do zaspokojenia roszczenia, z wyjątkiem przypadków, gdy jest konieczne dla odwrócenia grożącej szkody lub innych niekorzystnych dla uprawnionego skutków.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl

Art. 1 pkt 65 - 71 ustawy z 16 września 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw.