Zbywca zachowuje legitymację bierną

Zdarza się, że właściciel nieruchomości pomimo zawarcia umowy przedwstępnej z określoną osobą dokonuje wbrew tej umowie zbycia nieruchomości na rzecz innego podmiotu. Przypadki takie zdarzają się także w trakcie trwania postępowania sądowego, w którym uprawniony z umowy przedwstępnej dochodzi już od właściciela nieruchomości zawarcia przyrzeczonej umowy sprzedaży. Powstaje wówczas problem, czy proces może być kontynuowany przeciwko pozwanemu, który zbył nieruchomość osobie trzeciej. Sąd Najwyższy w uchwale z 17 czerwca 2010 r. (III CZP 38/10) orzekł, że właściciel zobowiązany na podstawie umowy przedwstępnej do sprzedaży oznaczonej nieruchomości zachowuje legitymację bierną w procesie o zobowiązanie go do złożenia oświadczenia woli o sprzedaży tej nieruchomości, również jeżeli w toku procesu zbył ją na rzecz osoby trzeciej. Orzeczenie dotyczyło stanu faktycznego, w którym dwie osoby fizyczne zawarły w formie aktu notarialnego przedwstępną umowę sprzedaży nieruchomości lokalowej. Po śmierci właścicielki mieszkania pozwana, będąca jej spadkobierczynią, odmówiła wykonania umowy przedwstępnej i zwróciła powódce uiszczoną przy podpisaniu umowy zaliczkę. W toku sprawy o nakazanie złożenia oświadczenia woli pozwana darowała lokal synowi, a ten następnie zawarł umowę zamiany tego lokalu z osobą trzecią, która została wpisana do księgi wieczystej jako właściciel. Nabywca nieruchomości nie wstąpił do sprawy w miejsce pozwanej.