Deweloper musi poznać niedozwolone klauzule

Deweloper (bądź reprezentujący go prawnik) zanim opracuje wzorce umów zawierane z konsumentami, powinien zapoznać się z rejestrem niedozwolonych klauzul prowadzonym przez prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (www.uokik.gov. pl). Prawomocny wyrok zakazujący stosowania jakiegoś postanowienia umownego jako niedozwolonego - od chwili wpisania go do tego rejestru - ma skutek także wobec osób trzecich (art. 479⁴³ kodeksu postępowania cywilnego). Jak wynika z uchwały Sądu Najwyższego z 13 lipca 2006 r. (sygn. III SZP 3/06) - zakaz stosowania niedozwolonej klauzuli wpisanej do rejestru UOKiK dotyczy także innych przedsiębiorców stosujących postanowienia tożsame z zakazanym. Dla przykładu przedsiębiorca z Lubelszczyzny (decyzja prezesa UOKiK z 17 maja 2011 r.) wprowadzał do umów następującą klauzulę: "Przedsiębiorstwo nie ponosi odpowiedzialności za opóźnienia w wykonaniu przedmiotu umowy wynikłe na skutek siły wyższej (w tym warunków pogodowych) lub na skutek niezawinionych przez działania osób trzecich, w tym opóźnień w podejmowaniu decyzji przez urzędników urzędów państwowych, ZUD, ZE, itd...". Tymczasem tożsame klauzule wpisane zostały do rejestru klauzul niedozwolonych m.in. pod pozycją 1475 (sygn. akt XVII Amc 107/07) o treści: " Nieprzewidziane przez sprzedającego okoliczności, za które sprzedający nie ponosi odpowiedzialności, w szczególności spowodowane przedłużającą się procedurą zmierzającą do uzyskania decyzji administracyjnych oraz wymaganych na tych decyzjach klauzul lub też niesprzyjających warunków atmosferycznych będą skutkowały przesunięciem terminu rozpoczęcia i zakończenia budowy budynku i lokalu oraz wydania lokalu kupującemu i zawarcia umowy przyrzeczonej, bez konieczności podpisywania aneksów do niniejszej umowy przedwstępnej".

Jeśli określone postanowienia zostały wpisane do rejestru klauzul niedozwolonych, powinny zniknąć z wzorców umów stosowanych także przez innych deweloperów. W przeciwnym razie będzie to traktowane jako naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. Na tej podstawie prezes UOKiK może nałożyć na przedsiębiorcę karę pieniężną - nawet do 10 proc. jego przychodów w poprzednim roku.

Poza tym przedsiębiorca powinien wiedzieć, że postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostały z nim uzgodnione indywidualnie, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszający jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron - w tym cenę i wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Teresa Siudem

Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm).