Spadkobierca zobowiązany do wykonania polecenia

Nowelizacja przepisów spadkowych w kodeksie cywilnym przewidziana w ustawie z 4 lutego 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw wprowadziła zmiany dotyczące wykonywania poleceń.

Wykonania polecenia może zażądać każdy ze spadkobierców oraz wykonawca testamentu, chyba że polecenie ma na celu wyłącznie korzyść obciążonego poleceniem. Gdy zaś ma na względzie interes społeczny, to wówczas wykonania polecenia może zażądać także właściwy organ władzy publicznej. Natomiast na gruncie dotychczasowych przepisów z takim żądaniem mógł wystąpić właściwy organ państwowy.

Pomimo że spadkodawca, obciążając poleceniem, nie wskazał wierzyciela, to obowiązek wykonania polecenia powstaje z chwilą otwarcia spadku. Dlatego każdy ze spadkobierców oraz wykonawca testamentu ma prawo samodzielnie wystąpić z powództwem o wykonanie polecenia.

Jeżeli spadkodawca nie postanowił inaczej, to wówczas polecenia wykonuje wykonawca testamentu. Poleceń nie uwzględnia się przy obliczaniu zachowku.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami spadkodawca, który sporządził testament, może w nim nałożyć na spadkobiercę lub zapisobiorcę obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania. W ten sposób nakłada obowiązek wykonania polecenia.

Polecenie może polegać na zobowiązaniu do użycia w określony sposób uzyskanej wartości majątkowej, np. nałożenia obowiązku ufundowania tablicy, która upamiętniałaby to, że spadkodawca mieszkał w konkretnym budynku, albo przeznaczenia określonej kwoty na cel dobroczynny.

Natomiast polecenie nie może polegać na zobowiązaniu spadkobiercy do zaprzestania palenia tytoniu, ponieważ to będzie jedynie życzenie spadkodawcy, które nie ma mocy prawnej.

Spadkodawca powinien osobiście określić treść polecenia. W dodatku musi być ono możliwe do wykonania i nie może być sprzeczne z przepisami.

Nałożenie w testamencie polecenia nie czyni jednak nikogo wierzycielem. Dlatego wypełnienia polecenia może domagać się tylko określony krąg podmiotów. Natomiast niewykonanie polecenia nie spowoduje, że powstanie odpowiedzialność odszkodowawcza.

Polecenie może mieć zarówno charakter majątkowy, jak i niemajątkowy. Na przykład może polegać na nałożeniu obowiązku użycia w określony sposób uzyskanej wartości majątkowej. Polecenie może również polegać na zapewnieniu pewnej korzyści określonej grupie osób lub całej zbiorowości.

Senat zgłosił poprawki do nowelizacji. Poprawki rozpatrzy Sejm.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl

Art. 1 pkt 10, 11, 14 i 16 ustawy z 4 lutego 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw.